İş kazası sonrasında açılan dosyalarda iki ayrı ispat problemi iç içe geçer: kazanın nasıl gerçekleştiği ve işçinin hak ettiği alacakların hangi ücret ile hangi kıdem üzerinden hesaplanacağı. 4857, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin çizdiği çerçevede yürüyen bu süreçte, 7036 sayılı Kanun'un getirdiği arabuluculuk aşaması da delil hazırlığının bir parçasıdır. Aşağıda delil eksikliği nedeniyle daralan hesapların nasıl önleneceği ele alınmaktadır.
Kaza Anını Belgeleyen Kayıtlar
Olayın hemen ardından oluşan kayıtlar sonradan üretilemez. Kaza bildirimi, işyeri kaza tutanağı, acil servis kaydı, epikriz, kolluk tutanağı ve varsa kamera görüntüsü ilk günlerde talep edilmelidir. Görüntü kayıtlarının saklama süresi sınırlı olduğundan, bu kayıtların muhafazası için erken yazılı başvuru yapılması dosyanın en kritik adımlarından biridir.
Ücretin Gerçek Tutarını Gösterme Sorunu
Kıdem ve diğer alacak hesapları ücrete bağlı olduğundan, kayıtlarda asgari ücret görünen ancak fiilen daha yüksek ödeme yapılan dosyalarda hesap ciddi biçimde düşer. Bu iddianın desteklenmesi için:
- Banka hesabına düzenli yatan tutarların ekstresi
- Elden ödeme varsa bunu doğrulayan yazışma, mesaj veya imzalı liste
- Aynı işyerinde benzer işi yapanların ücret düzeyine ilişkin meslek kuruluşu görüşü
- Yol, yemek, prim gibi yan menfaatlerin süreklilik gösterdiğini kanıtlayan kayıtlar
Kıdem Süresinin Kesintisizliği
Hizmet dökümündeki boşluklar, çıkış-giriş gösterilen dönemler ve alt işveren değişiklikleri kıdemi parçalara ayırma riski taşır. Aynı işyerinde fiilen kesintisiz çalışıldığı iddiası; puantaj kayıtları, servis listeleri, işyeri giriş kartı logları ve tanık beyanlarıyla birlikte kurulduğunda anlam kazanır. Belge tek başına değil, birbirini doğrulayan bir zincir halinde sunulmalıdır.
Kusur Değerlendirmesine Hazırlık
6331 kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği kusur oranını doğrudan etkiler. Risk değerlendirme raporu, iş güvenliği eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri ve periyodik bakım kayıtları dosyaya girmediğinde, inceleme yalnızca işçinin davranışı üzerinden yürüyebilir. Bu belgelerin işverende bulunması, onların istenmesi talebini dilekçenin zorunlu bir parçası haline getirir.
Arabuluculuk Görüşmesini Boşa Harcamamak
Dava şartı niteliğindeki arabuluculuk aşamasına hesap tablosu olmadan gidilmesi, hem gerçekçi bir teklifi imkânsız kılar hem de sonraki aşamada kullanılacak veriyi geciktirir. Görüşmeden önce alacak kalemlerinin ayrı ayrı hesaplandığı bir tablo hazırlanması, hangi kalemde anlaşıldığının tutanakta net görünmesini sağlar; kısmi anlaşma halinde kalan kalemler için dava yolu açık kalır.
Burada anlatılanlar genel çerçevedir; kazanın niteliği, sigortalılık durumu ve maluliyet oranı hesabı bütünüyle değiştirebilir. Dosyanızdaki belgeleri bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.