Kıdem tazminatı tartışmalarının büyük bölümü hukuki nitelendirmeden değil, hesabın dayanağı olan iki verinin ispatından kaynaklanır: çalışılan süre ve giydirilmiş ücret. İş Kanunu ve sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesindeki bu rehber, SGK kayıtları ile fiilî durumun örtüşmediği dosyalarda delil eksikliğinin nasıl kapatılacağına odaklanır.
Süre ve Ücret Birbirinden Bağımsız İki İspat Konusudur
Hizmet süresi çoğunlukla SGK hizmet dökümü ile gösterilir; ancak sigortasız geçen dönemler, ara verilmiş görünen ama fiilen devam eden çalışmalar ve aynı işverenin farklı şirketleri arasındaki geçişler bu dökümde görünmez. Ücret tarafında ise asgari ücretten bildirim yapılan dosyalarda gerçek ücretin ispatı ayrı bir çalışma gerektirir. Bu iki başlık ayrı klasörlerde toplanmadığında, bilirkişi hesabı en düşük varsayımla yapılır.
Kayıt ile Gerçek Durum Çeliştiğinde Başvurulacak Kaynaklar
- Banka hesap hareketleri: maaş yatırma düzeni, tutar farkları ve elden ödeme iddiasını destekleyen düzenli transferler
- İşyeri giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri, servis ve yemek listeleri
- Kurumsal e-posta, mesajlaşma ve görev yazışmaları
- Aynı dönemde aynı işte çalışmış tanıklar ve onların hizmet dökümleri
- İlgili meslek kuruluşundan alınacak emsal ücret araştırması
Arabuluculuk Aşamasına Hazırlıksız Gitmenin Maliyeti
İş uyuşmazlıklarında dava şartı olan arabuluculuk, çoğu dosyada delil toplanmadan yürütülür ve teklif edilen rakam gerçek alacağın altında kalır. Oysa görüşmeye giderken hazırlanmış bir hizmet çizelgesi, ücret dayanakları ve kalem kalem hesap tablosu, hem müzakere gücünü hem de anlaşmama hâlinde dava dosyasının hazırlığını doğrudan etkiler. Anlaşma sağlanırsa tutanak metninin hangi alacakları kapsadığı tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılmalıdır.
Fesih Sebebinin Belgelenmesi
Kıdeme hak kazandıran fesih türü ayrıca ispatlanır. İşçinin haklı nedenle feshinde, sebebin fesihten önce yazılı olarak ortaya konması (ödenmeyen ücret için ihtar, çalışma koşullarının değiştirilmesine itiraz gibi) sonradan üretilen savunmaların önünü keser. İstifa dilekçesi imzalatılan dosyalarda, dilekçenin hangi koşullarda alındığına ilişkin yan deliller önem kazanır.
Bilirkişi Raporuna İtirazın Delil Boyutu
Rapora yapılan itirazın hesabı beğenmedik düzeyinde kalması sonuç doğurmaz. İtiraz, hangi girdinin (giriş tarihi, ücret, ikramiye, yol-yemek yardımı) hangi belgeye rağmen yanlış alındığını göstererek yapıldığında ek rapor alınması ihtimali artar.
Yukarıdaki bilgiler bilgilendirme amacı taşır; çalışma biçimi, fesih tarihi ve işyerinin niteliği sonucu değiştirebilir. Somut dosyanız için belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız önerilir.