İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk, 7036 sayılı Kanun ile birçok talep bakımından dava şartı hâline getirildi. Bu, arabuluculuğu bir formalite değil, davanın kaderini belirleyen ilk aşama yapar. 4857 ve 5510 sayılı kanunlar kapsamındaki alacaklarda, son tutanağın nasıl düzenlendiği çoğu zaman dava dilekçesinden daha belirleyicidir.
Son Tutanak Bir Dava Şartı Belgesidir
Arabuluculuk süreci anlaşmama ile bittiğinde düzenlenen son tutanak, mahkemenin ilk inceleyeceği belgedir. Tutanakta yer almayan bir alacak kalemi için dava açıldığında, o kalem yönünden dava şartı yokluğu gündeme gelebilir. Bu nedenle başvuru formunda ve tutanakta talep kalemleri tek tek sayılmalıdır:
- Kıdem ve ihbar tazminatı
- Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretleri
- Yıllık izin ücreti
- Ödenmeyen ücret, prim ve ikramiye kalemleri
- İşe iade talebi varsa bunun ayrı rejimi ve kendi süresi
Anlaşma Metninin Kapsamı Nasıl Yazılmalı?
Anlaşma hâlinde düzenlenen metnin kapsamı, sonradan açılabilecek davaları doğrudan etkiler. "Tüm işçilik alacaklarından feragat" gibi geniş ifadeler, o tarihte bilinmeyen kalemleri de kapsıyormuş gibi yorumlanabilir. Buna karşılık hangi kalemin hangi tutarla kapatıldığı tek tek yazıldığında, anlaşma dışı kalan haklar korunmuş olur. Ödemenin vadesi ve gecikme hâlinde uygulanacak sonuç da metinde açık olmalıdır.
Delil Eksikliğinin En Sık Görüldüğü İki Alan
Çalışma süresi ve fazla mesai
Fazla çalışma iddiası, çoğu dosyada tanık beyanına indirgenir. Oysa giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri, araç takip ve kartlı geçiş verileri, iş telefonu üzerinden yapılan bildirimler bu iddiayı ölçülebilir hâle getirir. Bu kayıtlar genellikle işverende bulunduğundan, dava aşamasında bunların celbi için talep baştan yazılmalıdır.
Ücretin gerçek tutarı
Kayıtlı ücret ile fiilen ödenen ücret farklıysa, banka hesap hareketleri, ödeme düzenine ilişkin yazışmalar ve emsal ücret araştırması talebi öne çıkar. Elden ödeme iddiası tek başına ileri sürüldüğünde ispat güçlüğü doğar.
Adım Adım İlerleyiş
- Fesih tarihi ve fesih bildiriminin şekli tespit edilir; işe iade söz konusuysa kendi kısa süresi ayrıca hesaplanır.
- Alacak kalemleri, dayanağı belgelerle birlikte listelenir.
- Arabuluculuk başvurusu, tüm talep kalemlerini içerecek şekilde yapılır.
- Görüşmelerde sunulan hesap tablosu ve karşı tarafın beyanları kayıt altına alınır.
- Anlaşmama hâlinde, son tutanağın tarihinden itibaren işleyen dava süresi takvime işlenir.
Arabuluculuk aşamasında yapılan hesaplama, dava aşamasındaki talebin altını çizecek nitelikte olmalıdır; iki aşama arasındaki büyük tutar farkları karşı tarafça tutarsızlık olarak ileri sürülebilir.
Burada aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir. İş ilişkisinin türü, fesih gerekçesi ve işyeri kayıtları sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız yararınıza olur.