İş kazası yaşandığında dosya çoğu zaman tek bir dava gibi düşünülür. Oysa ortada birbirinden bağımsız yürüyen üç ayrı süreç vardır: tazminat, işçilik alacakları ve sosyal güvenlik işlemleri. Bunların usul kuralları farklı olduğundan, hepsini aynı dilekçeye sıkıştırma çabası hem zaman hem hak kaybı doğurur.
Arabuluculuk Şartı Nerede Var, Nerede Yok
7036 sayılı Kanun, işçilik alacaklarına ilişkin davalarda arabulucuya başvurulmasını dava şartı olarak öngörür. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara bağlı tespit, itiraz ve rücu davaları bu şartın dışında tutulmuştur. Kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai talebi arabuluculuk sürecinden geçmek zorundayken, kaza nedeniyle istenen tazminat için bu zorunluluk aranmaz. Ayrımın gözden kaçması, dava şartı yokluğundan usulden ret riski yaratır.
Kaza Anına Ait Kayıtların Toplanması
- İşveren tarafından düzenlenen iş kazası tutanağı ve kolluk kayıtları
- Sosyal güvenlik kurumuna yapılan kaza bildiriminin tarihi ve içeriği
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi ve acil durum planı
- İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin imzalı katılım kayıtları
- Kişisel koruyucu donanımın teslim edildiğini gösteren tutanaklar
- İşyeri kamera kayıtları ve olay anına ilişkin tanık bilgileri
Kıdem Hesabında Tartışma Doğuran Kalemler
- Giydirilmiş ücretin kapsamı: yol, yemek, ikramiye ve düzenli primlerin hesaba katılıp katılmayacağı
- Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen ücret arasındaki fark ve bunun ispatı
- Aralıklı çalışmalarda hizmet sürelerinin birleştirilip birleştirilmeyeceği
- Fazla mesai ve tatil çalışmalarının hangi kayıtla ortaya konacağı
- 4857 sayılı Kanun kapsamında fesih iradesinin kim tarafından ve hangi gerekçeyle kullanıldığı
Sosyal Güvenlik Ayağı Ayrı Yürür
5510 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülen işlemler tazminat davasından bağımsızdır. Sürekli iş göremezlik oranının tespiti, gelir bağlanması ve kurumun işverene yönelttiği rücu talepleri kendi usulüne tabidir. Tazminat hesabı büyük ölçüde bu oran üzerinden kurulduğu için, oranın tespitine ilişkin sürecin sonucu beklenmeden yapılan hesaplar sonradan düzeltme gerektirir.
Kapanış
İş kazası dosyalarında delil, kazadan sonraki günlerde en güçlü hâlindedir; kamera kayıtları silinir, tanıklar işten ayrılır, tutanaklar sonradan düzenlenir. Buradaki anlatım genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma düzeniniz ve kaza koşulları farklı bir strateji gerektirebileceğinden, süreçler paralel yürürken hukuki destek alınması yerinde olur.