Mobbing iddiası içeren dosyalarda iki ayrı mesele iç içe geçer: işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip feshedemeyeceği ve fesih sonrası alacakların nasıl hesaplanacağı. 4857 sayılı Kanun fesih ve kıdem rejimini, 7036 sayılı Kanun dava öncesi usulü, 5510 sayılı Kanun sigortalılık kayıtlarını, 6331 sayılı Kanun ise işverenin çalışanı koruma yükümlülüğünü belirler. Aşağıda bu bütünün pratik sırası verilmiştir.
Fesih Kararından Önce Yapılması Gerekenler
Mobbing gerekçesiyle istifa dilekçesi yazmak, uygulamadaki en maliyetli hatalardan biridir. Sade bir istifa metni, kıdem tazminatı talebinin dayanağını zayıflatır. Doğru yol, haklı nedenle fesih iradesinin ve dayandığı olayların yazılı olarak, tercihen noter aracılığıyla işverene bildirilmesidir. Bildirim metninde olaylar tarih tarih sıralanmalı; genel nitelikte ifadelerden kaçınılmalıdır.
Delil Eksikliği: Sistematiklik Nasıl Gösterilir
Mobbing tek bir olaydan değil, süreklilik gösteren bir davranış bütününden doğar. Bu nedenle ispatın odağı tekrar ve sürekliliktir. Toplanması gerekenler:
- Tarihli e-posta ve kurumsal mesajlaşma çıktıları
- Görev tanımının, unvanın veya çalışma yerinin nasıl değiştiğini gösteren yazılar
- İzin, rapor ve devamsızlık kayıtlarındaki olağandışı yoğunlaşma
- Aynı ortamda çalışan tanıkların kimliği ve görev dönemleri
- Psikiyatrik başvuru varsa tarihli sağlık kayıtları
- İşyerinde etik hattı veya insan kaynaklarına yapılmış şikâyet başvuruları
Kişisel not defterleri tek başına zayıf kalır; ancak dış kayıtlarla tarih bakımından örtüştüğünde anlam kazanır. Şirket sistemine erişimin fesihle birlikte kesileceği düşünülerek, kayıtların hukuka uygun biçimde ve fesihten önce temini planlanmalıdır.
Arabuluculuk Aşaması
İşçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu aşamada tarafların gerçek pozisyonu ortaya çıkar. Başvuru formunda talep kalemlerinin eksiksiz sayılması önemlidir; sonradan eklenmek istenen kalem için süreç yeniden işletilmek zorunda kalabilir. Anlaşma sağlanırsa tutanağın kapsamı dikkatle okunmalı, hangi alacakların ibra edildiği net olmalıdır.
Kıdem Hesabının Tabanı
- Süre: aynı işverene bağlı önceki dönemler ve alt işveren değişiklikleri birleştirilerek hesaplanır; SGK hizmet dökümü bu nedenle baştan alınmalıdır.
- Ücret: hesap, çıplak ücret üzerinden değil, süreklilik gösteren ek menfaatlerin (yol, yemek, ikramiye, düzenli prim) eklendiği giydirilmiş ücret üzerinden yapılır.
- Kayıt dışı ücret: bordroda görünen tutar gerçek ücretin altındaysa, banka kayıtları ve emsal ücret araştırması gündeme gelir.
- Diğer kalemler: ihbar, yıllık izin, fazla çalışma ve tazminat talepleri ayrı ayrı hesaplanmalı, faiz türleri karıştırılmamalıdır.
Bordroların imzalanmış olması tek başına belirleyici değildir; ihtirazi kayıt konulup konulmadığı ve ödemenin banka kaydıyla örtüşüp örtüşmediği ayrıca incelenir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Çalışma süresi, işyerinin yapısı ve fesih biçimi hesapları önemli ölçüde değiştirdiğinden, adım atmadan önce belgelerinizle birlikte iş hukuku alanında çalışan bir avukata başvurmanız önerilir.