İş sözleşmesi feshedilen çalışanın işe iade talebi, 4857 ve 7036 sayılı kanunların çizdiği dar bir zaman koridorunda ilerler. Bu koridorda iki ayrı süre vardır ve ikisi arka arkaya işler; birincisi kaçırıldığında ikincisinin bir anlamı kalmaz.
Birinci Süre: Fesih Bildiriminden İtibaren Bir Ay
Feshin geçersizliği iddiasında bulunan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Bildirim yazılı yapılmamışsa, feshin fiilen öğrenildiği tarih tartışma konusu olur; bu nedenle işyerine giriş kaydının kesildiği gün, çıkış bildirgesi tarihi ve son ücret ödemesi gibi veriler saklanmalıdır.
İkinci Süre: Son Tutanaktan İtibaren İki Hafta
Arabuluculuk faaliyeti anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Son tutanağın bir örneğinin dava dilekçesine eklenmesi zorunludur; eklenmediğinde mahkeme bir haftalık kesin süre verir ve bu süre de kaçırılırsa dava usulden reddedilir.
Görev ve Yetki: Dava Nerede Açılır?
Görevli mahkeme iş mahkemesidir. Yetki bakımından davalı gerçek veya tüzel kişinin dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi seçimlik olarak yetkilidir. Şantiye, şube ya da alt işveren uygulamalarında fiilen çalışılan yerin belgelenmesi, işçiye daha erişilebilir bir mahkeme seçme imkânı verir.
Dava Açmadan Önce Koşul Kontrolü
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışıyor mu?
- İşçinin en az altı aylık kıdemi var mı?
- Sözleşme belirsiz süreli mi?
- İşçi, işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili konumunda mı?
Bu koşullardan biri karşılanmıyorsa işe iade yolu kapalıdır; bu durumda kıdem, ihbar ve kötüniyet tazminatı gibi talepler ayrıca değerlendirilir.
İspat Yükü ve Delil Hazırlığı
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. Buna karşılık işçi, feshin ileri sürülenden başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bunu ispatlamalıdır. Fesih yazısının içeriği, savunma istenip istenmediği, performans veya disiplin kayıtları, 6331 kapsamındaki eğitim ve tutanaklar ile 5510 kapsamındaki bildirim tarihleri bu aşamada birlikte okunur. Yazılı ve gerekçeli olmayan bir fesih, savunma alınmadan yapıldığında ayrıca tartışılır.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır; her feshin arka planı, işyerinin yapısı ve belgeleri farklıdır. Bir aylık süre çok kısa olduğundan, fesih bildirimini aldıktan hemen sonra belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.