İş güvencesi kapsamındaki bir fesihte takvim çok kısadır ve iki ayrı süre arka arkaya işler. Bu sürelerden birini kaçırmak, feshin haksızlığını gösteren delillerin ne kadar güçlü olduğundan bağımsız olarak davayı sonlandırır.
İki Aşamalı Takvim: Arabuluculuk ve Dava
İş Kanunu'na göre iş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır; arabuluculuk bu davada dava şartıdır. Taraflar anlaşamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Fesih bildiriminin tebliğ tarihi bu nedenle dosyanın en kritik verisidir; elden tebliğde imza tarihi, posta ile tebliğde tebliğ şerhi saklanmalıdır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Uyuşmazlık iş mahkemelerinin görev alanındadır; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yer bakımından davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Çok şubeli işletmelerde işçinin fiilen çalıştığı şubenin bulunduğu yer, tanıklara erişim açısından pratik üstünlük sağlar. İşçi aleyhine yapılan yetki sözleşmeleri geçerli kabul edilmez.
İspat Yükü Kimde?
İşe iade davasının ayırt edici yanı, ispat yükünün dağılımıdır. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını işveren ispatlamakla yükümlüdür. İşçi ise işletme gereklerine dayanan bir fesihte bunun gerçek olmadığını, örneğin aynı dönemde yeni işçi alındığını ileri sürüyorsa bu iddiasını ispatlar. Bu dağılım bilinmeden hazırlanan dilekçe, işverenin ispat etmesi gereken hususları gereksiz yere üstlenir.
Delil Eksikliğinin En Sık Görüldüğü Kalemler
- Fesih bildiriminde sebebin açık ve kesin biçimde yazılmamış olması; sonradan sebep genişletilemez.
- Performansa dayalı fesihlerde ölçülebilir hedef, uyarı yazısı ve savunma alınmasına dair belgelerin bulunmaması.
- İşletmesel karar iddiasında organizasyon şeması, SGK bildirge dökümü ve aynı dönemdeki işe girişlerin celbinin talep edilmemesi.
- Otuz işçi ve altı aylık kıdem şartına ilişkin verilerin işyeri kayıtlarından istenmemesi.
Bu belgelerin çoğu işveren elinde olduğundan, dava dilekçesinde işyeri özlük dosyası, puantaj kayıtları ve SGK kayıtlarının celbi ayrıca talep edilmelidir.
Kararın Sonuçları ve Sonraki Adım
İşe iade kararı kesinleştikten sonra işçinin süresi içinde işverene başvurması gerekir; bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hale gelir ve boşta geçen süre ile işe başlatmama tazminatı talep edilemez. Dava kazanılsa dahi bu adımın atlanması sonucu tersine çevirir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. İşyerinin işçi sayısı, kıdem, fesih gerekçesi ve tebliğ tarihi her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün belgelerle birlikte hukuki destek almanız önerilir.