İşyerinde sistematik biçimde yıldırmaya maruz kaldığını düşünen çalışanın önünde birden fazla hukuki yol bulunur: iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmek, tazminat talep etmek, idari şikâyette bulunmak ve gerekiyorsa ceza soruşturması başlatmak. Bu yolların her birinin merci ve süresi farklıdır. Yanlış mercie yapılan başvuru, çoğu zaman esas hakkın kaybına yol açacak kadar zaman kaybettirir.
Hangi Talep Nereye Gider?
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret alacakları ve mobbing nedeniyle istenen manevi tazminat, 7036 sayılı Kanun uyarınca iş mahkemesinin görev alanındadır. İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yükümlülüklerin ihlali 6331 çerçevesinde idari denetim ve şikâyet konusu olabilir. Hakaret, tehdit veya cinsel taciz boyutuna ulaşan davranışlar bağımsız olarak TCK kapsamında savcılığa taşınır. Sigorta primlerinin eksik bildirimi gibi 5510 kapsamındaki uyuşmazlıklar ise ayrı bir hat izler. Aynı olgu kümesi birden fazla yolu aynı anda besleyebilir; bu nedenle olay anlatımının her merci için ayrı ayrı kurgulanması gerekir.
Bir Aylık Süre Neyin Süresidir?
Uygulamada "bir ay" ifadesi çoğu kez birbirine karıştırılır. Feshin geçersizliği ve işe iade talebi bakımından, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Buna karşılık, mobbing nedeniyle işçinin sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi 4857 sayılı Kanun'daki çok daha kısa hak düşürücü süreye tabidir ve bu süre, fiilin öğrenildiği tarihten işlemeye başlar. Süreklilik gösteren davranışlarda başlangıç anının belirlenmesi başlı başına bir ispat sorunudur.
Dava Şartı Arabuluculuk
İşçi alacakları ve tazminat talepleri için arabuluculuk, dava açılmadan önce tamamlanması gereken bir dava şartıdır. Son tutanağın dosyaya eklenmemesi usulden ret sonucunu doğurur. Arabuluculuk aşamasında talep kalemlerinin eksik yazılması da ayrı bir risktir; görüşmelerde hiç gündeme getirilmeyen bir alacağın sonradan dava konusu yapılması tartışma yaratabilir.
Yetkili Mahkeme ve Delil Zinciri
Yetki bakımından kural olarak davalı işverenin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesi tercih edilebilir. Asıl zorluk yetkide değil, ispattadır. Mobbing iddiasında mahkemeyi ikna eden unsur tek bir olay değil, süreklilik ve sistematiklik gösteren bir örüntüdür. Bu örüntüyü kuran deliller genellikle şunlardır:
- Tarih sırasına dizilmiş kurumsal e-posta ve yazışma çıktıları
- Görev tanımının, unvanın veya çalışma yerinin değiştirildiğini gösteren yazılar
- Performans değerlendirmelerindeki ani ve gerekçesiz düşüşler
- Aynı dönemde alınan sağlık raporları ve psikiyatrik başvuru kayıtları
- Olayı bizzat gören iş arkadaşlarının tanıklığı
Delilin elde ediliş biçimi de önemlidir; kişisel verileri ve haberleşme gizliliğini ihlal eden yöntemlerle toplanan kayıtlar, hem hukuka uygunluk hem de ispat değeri açısından tartışmaya açılır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayda fesih tarihleri, iş yerindeki hiyerarşi ve mevcut belgeler stratejiyi kökten değiştirebilir; adım atmadan önce bireysel değerlendirme almanız uygun olur.