İş yerinde sistematik biçimde yıpratıldığını düşünen çalışanın karşılaştığı asıl güçlük hukuki nitelendirme değil ispattır. Yaşananların çoğu tanıksız, kayıtsız ve sözlü gerçekleştiğinden dosya delil eksikliği nedeniyle zayıf kalır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde bu rehber, mobbing iddiasında delil biriktirme ve başvuru sırasını ele alır.
Süreklilik ve sistematiklik nasıl gösterilir
Tek bir tartışma ya da sert bir uyarı, kendi başına mobbing olarak değerlendirilmez. Belirleyici olan davranışın tekrarlanması, belirli bir kişiye yönelmesi ve çalışanı işten uzaklaştırmaya yönelik bir örüntü oluşturmasıdır. Bu nedenle tarih, saat ve olay içeren bir kronoloji tutulması, sonradan hatırlamaya dayalı anlatımdan çok daha güçlüdür.
- Tarihli olay günlüğü; kim, ne söyledi, kimler ortamdaydı
- Görev değişikliği, yer değişikliği ve yetki daraltmasına ilişkin yazılar
- E-posta ve kurumsal mesajlaşma çıktıları
- İzin, rapor ve performans değerlendirme belgeleri
- Sağlık kuruluşuna başvuru kayıtları ve raporlar
İç başvuru zinciri: sessiz kalmanın maliyeti
Çalışan durumu işverene ya da iş yerindeki ilgili birime hiç bildirmemişse, karşı taraf "haberimiz yoktu, önlem alma imkânımız olmadı" savunmasını kolayca kurar. Yazılı bir bildirim yapılması, hem işverenin bilgilendirildiğini kanıtlar hem de olayın tarihini sabitler. Bildirimin kayıt altına alınabilir bir kanaldan yapılması önemlidir.
Haklı fesih mi, çalışmaya devam mı
Mobbing iddiası, koşulları oluştuğunda çalışana haklı nedenle fesih imkânı verebilir; ancak fesih hakkının süresi dar olduğundan ve fesih sonrası ispat yükü ağırlaştığından bu karar aceleyle verilmemelidir. Çalışmaya devam ederken delil biriktirmek, çoğu dosyada daha güvenli bir yoldur.
Arabuluculuk aşamasına hazırlıklı gitmek
İşçilik alacaklarına ilişkin taleplerde dava öncesi arabuluculuk kural olarak dava şartıdır. Bu görüşmeye yalnızca anlatımla gidilmesi, talebin ciddiyetini zayıflatır. Kronoloji, belge listesi ve hesaplanmış alacak kalemleriyle katılım, hem uzlaşma ihtimalini hem sonraki davanın zeminini güçlendirir.
Not
Mobbing dosyalarında hukuki değerlendirme, çalışanın sunduğu tabloya bakılarak yapılır; bu tablo ne kadar somutsa değerlendirme o kadar sağlam olur. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut iş ilişkisinin koşullarına göre değişiklik gösterebilir.