İş kazası sonrası açılacak davada en çok vakit kaybettiren konu, arabulucuya başvurunun zorunlu olup olmadığıdır. Yanlış sıra, dosyanın usulden reddine yol açabildiği gibi, gecikme sırasında kaza yerinin ve kayıtların değişmesi nedeniyle delil eksikliği de doğurur. Bu rehber, 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde başvuru sırasını ve delil planını ele alır.
Dava Şartı Arabuluculukta Ayrım Noktası
7036 sayılı Kanun, işçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemleri bakımından arabulucuya başvuruyu dava şartı olarak düzenlemiştir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili rücu istemleri bu kapsamın dışında bırakılmıştır. Uygulamada aynı olaydan hem kıdem, ihbar ve fazla çalışma gibi klasik işçilik alacakları hem de kazaya bağlı tazminat talebi doğabildiğinden, talepler ayrıştırılmadan yapılan tek bir başvuru süreci karıştırır.
Kaza Anından İtibaren İşleyen Bildirimler
- İşverenin kazayı SGK'ya bildirme yükümlülüğü kısa ve kesin bir süreye bağlıdır; bildirimin yapılıp yapılmadığı dosyanın ilk kontrol kalemidir.
- Kolluk ve savcılık soruşturmasının başlatılması, olay yerinin ve tanıkların tespiti bakımından belirleyicidir.
- Sağlık kuruluşuna başvuruda kazanın iş kazası olarak kaydedilmesi, sonraki maluliyet değerlendirmesini etkiler.
- 6331 kapsamındaki risk değerlendirmesi ve İSG eğitim kayıtları işveren nezdinde tutulduğundan, dava açılmadan bunların istenmesi düşünülmelidir.
Delil Eksikliğinin En Görünür Olduğu Beş Başlık
- Kaza tespit tutanağının hiç düzenlenmemesi veya olayı eksik yansıtması.
- Kişisel koruyucu donanımın teslim edildiğine dair imzalı kaydın bulunmaması ya da tersine, imzalatılmış boş tutanakların varlığı.
- Vardiya ve puantaj kayıtlarının kaza saatiyle uyuşmaması.
- Maluliyet oranının usulüne uygun sağlık kurulu raporuyla belgelenmemesi.
- Kusur dağılımına ilişkin teknik değerlendirmenin dosyaya hiç girmemesi.
Tazminat Kalemlerini Ayrı Ayrı Kurun
Sürekli iş göremezlik nedeniyle oluşan gelir kaybı, tedavi giderleri, bakıcı gideri ve manevi tazminat farklı hesap mantığına dayanır. SGK tarafından bağlanan gelirlerin tazminattan mahsubu ve rücu ilişkisi de hesabı doğrudan etkiler. Talep sonucunun toplu bir rakam yerine kalem kalem yazılması, bilirkişi incelemesi aşamasında dosyanın yönünü belirler. Ölümle sonuçlanan olaylarda destekten yoksun kalma tazminatı bakımından hak sahiplerinin ayrı ayrı tespiti gerekir.
Ceza Dosyasıyla Hukuk Dosyasının İlişkisi
Aynı olay hakkında yürüyen ceza soruşturması, hukuk davasında kusur değerlendirmesi bakımından önemli bilgi kaynağıdır. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve keşif tutanağı, hukuk dosyasına celbedilmediğinde çoğu zaman yeniden üretilmesi mümkün olmayan tespitler kaybolur.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kazanın oluş şekli, sigortalılık durumu ve talep türü sonucu değiştirdiğinden, süreç başlatılmadan önce dosyanın bireysel olarak incelenmesi önerilir.