Kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları çoğu zaman birlikte istenir; ancak her kalemin kendi ispat düzeni ve zamanaşımı vardır. İşçilik alacakları talebinde takvim yönetimi, delil eksikliği kadar belirleyicidir. Bu rehber, 4857, 7036 ve 5510 sayılı kanunlar çerçevesinde başvuru sırasını ele alır.
Arabuluculuk: Dava Şartı ve Kapsamı
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Anlaşamama hâlinde düzenlenen son tutanağın aslı ya da onaylı örneği dava dilekçesine eklenmezse dilekçe usulden reddedilir. Son tutanak tarihinden sonra dava açmak için tanınan süre kısadır; bu nedenle tutanağın imzalandığı gün takvime işlenmelidir. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat talepleri ise bu zorunluluğun dışında tutulmuştur.
Kalem Kalem Zamanaşımı
- Kıdem, ihbar, kötü niyet ve eşit davranma yükümlülüğüne aykırılık tazminatlarında beş yıllık süre uygulanır
- Yıllık izin ücreti iş sözleşmesinin sona ermesiyle muaccel olur
- Ücret, fazla çalışma ve hafta tatili alacakları farklı bir zamanaşımı rejimine tabidir
- Arabuluculuk başvurusu zamanaşımını keser; bu tarih mutlaka belgelenmelidir
- Sigortasız geçen dönem için hizmet tespiti ayrı bir dava konusudur
İspat Dosyasını Kurmak
- Ücretin gerçek tutarı için banka kayıtları, bordrolar ve SGK dökümü karşılaştırılır.
- Fazla çalışma iddiasında giriş-çıkış kayıtları, puantaj ve nöbet çizelgeleri istenir.
- Bordroda imza varsa ihtirazi kayıt konulup konulmadığı incelenir.
- Tanıklar, aynı dönemde çalışan ve çalışma düzenini bilen kişilerden seçilir.
- İşyeri kayıtlarının celbi ile bilirkişi hesabı dilekçede birlikte talep edilir.
Talebin Yazımı ve Islah Riski
Alacak miktarının başlangıçta tam olarak belirlenemediği hâllerde talebin nasıl kurulacağı, sonradan faiz ve zamanaşımı bakımından sonuç doğurur. Dava türü yanlış seçildiğinde, talep artırımı aşamasında zamanaşımı def'i ile karşılaşılabilir. Bu nedenle dilekçede her kalemin dayandığı dönem ve hesap yöntemi ayrı ayrı gösterilmelidir. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yükümlülüklerin ihlali iddiası varsa bu husus 6331 kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; çalışma düzeni, işyeri kayıtları ve fesih biçimi hesaplamayı değiştirir. Alacak kalemlerinizi ve sürelerinizi birlikte planlamak için, arabuluculuk başvurusundan önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.