İş kazası dosyalarında tartışma çoğu zaman kazanın yaşandığı üzerinde değil, kazanın iş kazası sayılıp sayılmayacağı ve kusurun nasıl dağıtılacağı üzerinde yürür. 5510, 6331, 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ekseninde bu iki soruyu belgeye bağlamak, dosyanın kaderini belirler.
İlk 72 Saatte Yapılması Gerekenler
Kazanın hemen ardından oluşan kayıtlar, sonradan üretilemeyen delillerdir:
- İşverenin kolluğa ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimi; bildirim yapılmamışsa bu durumun kendisi ayrı bir olgudur.
- Acil servis kaydı, ilk muayene bulguları ve epikriz.
- Olay yerinin kaza sonrası hâlini gösteren fotoğraf ve varsa kamera kaydı.
- Kazayı gören çalışanların isim ve iletişim bilgileri.
- Vardiya çizelgesi, giriş–çıkış kayıtları ve o gün verilen işe ilişkin talimat.
Kamera kayıtlarının belirli bir süre sonra otomatik silindiği unutulmamalı; kaydın muhafazası derhal ve yazılı olarak istenmelidir.
Sigortalılığın ve Bağın Kanıtlanması
Kayıt dışı çalışma veya eksik gün bildirimi varsa, önce çalışma olgusunun ispatı gerekir. Burada hizmet dökümü tek başına yetmez; işe giriş yazışmaları, ödeme kayıtları, iş yerine ait kıyafet ve araç kullanımını gösteren belgeler, müşteri veya tedarikçi tanıklığı bütünlük oluşturur. Kaza; iş yerinde, işverenin görevlendirmesiyle başka yerde veya servis aracında meydana gelmiş olabilir. Kazanın hangi kapsamda değerlendirileceği, doğrudan bu bağın belgelenmesine dayanır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Belgeleri: Kusur Dağılımının Merkezi
6331 sayılı Kanun kapsamında tutulması gereken kayıtlar, kusur incelemesinin ana malzemesidir: risk değerlendirmesi, iş güvenliği eğitim kayıtları ve katılım imzaları, kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri, periyodik bakım ve muayene raporları, sağlık gözetimi kayıtları. Bu belgelerin bulunmaması ya da imzaların kazadan sonra tamamlandığının anlaşılması, dosyanın seyrini değiştirir. Çalışan tarafında ise talimata aykırılık iddiası varsa, talimatın gerçekten verildiğini ve anlaşılır olduğunu gösteren belge aranır.
Bilirkişi Aşamasına Hazırlık
- Kusur oranı tartışmasında sorulacak soruları önceden yazın: hangi tedbir alınmamıştır, alınsaydı kaza önlenebilir miydi?
- Maluliyet oranı için sağlık kurulu raporlarının ve tedavi sürecinin eksiksiz sunulmasını sağlayın.
- Tazminat hesabı için ücretin gerçek tutarını gösteren delilleri (banka kayıtları, imzalı bordrolar) birlikte verin.
- Rapora itiraz edecekseniz, itirazı raporun hangi sayfası ve hangi varsayımına yönelttiğinizi somut yazın.
Süre ve Yol Planı
İş kazasından doğan talepler; maddi–manevi tazminat, kurum işlemlerine itiraz ve ceza soruşturması olmak üzere farklı yollarda ilerleyebilir. 7036 sayılı Kanun kapsamındaki dava şartı arabuluculuk kuralının hangi taleplere uygulandığı baştan belirlenmeli; ayrıca ölümlü olaylarda destekten yoksun kalanların taleplerinin ayrı ayrı hesaplanması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve her kazanın koşulları farklıdır. Delil kaybını önlemek için olayın hemen ardından hukuki destek alınması, sonraki aşamalarda yaşanacak ispat sıkıntılarını büyük ölçüde azaltır.