İş kazası dosyalarında hak kaybının büyük bölümü kazanın nasıl olduğundan değil, kazadan sonraki ilk haftalarda hangi başvurunun hangi mercie yapıldığından doğar. Aynı olay aynı anda birden fazla süreci tetiklediği için, tek bir dilekçeyle her talebi karşılamaya çalışmak çoğu zaman süre kaybıyla sonuçlanır.
Tek Olaydan Doğan Üç Ayrı Süreç
İş kazası bildirimi ve buna bağlı gelir, geçici iş göremezlik ile sürekli iş göremezlik değerlendirmesi 5510 sayılı Kanun ekseninde yürür. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine ilişkin kayıtlar 6331 sayılı Kanun kapsamındaki belgelerde aranır. Tazminat ve işçilik alacakları ise 4857 sayılı Kanun ile 7036 sayılı Kanun çerçevesinde iş mahkemesine taşınır. Bu üç hattın karıştırılması, kuruma yapılması gereken itirazın mahkemeye, mahkemeye açılması gereken davanın kuruma yöneltilmesine yol açar.
Arabuluculuk Ayrımı Neden Belirleyici
İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları, İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur. Buna karşılık kıdem, ihbar, fazla çalışma gibi işçilik alacakları için dava öncesi arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Aynı işçinin aynı dosyada hem tazminat hem alacak talebi varsa, iki talebin yolu baştan ayrı planlanmalıdır.
Kıdem Hesabını Eriten Tipik Hatalar
- Fesih tarihinin belgeyle sabitlenmemesi ve rapor süreleriyle karıştırılması
- Giydirilmiş ücrete dahil edilecek ödemelerin bordro dışı bırakılması
- Haklı nedenle fesih hakkının kanunda öngörülen kısa hak düşürücü süre geçtikten sonra kullanılması
- Kurum kayıtlarındaki hizmet dökümü ile fiilî çalışma arasındaki farkın tespit ettirilmemesi
- Arabuluculuk son tutanağının tarihinden sonraki dava açma süresinin takibe alınmaması
Başvuru Sırasının Kurulması
- Kaza bildirimi, olay yeri kayıtları ve tanık listesi ilk günlerde toplanır.
- Kurum işlemine yönelik itiraz, tebliğ tarihi esas alınarak takvime bağlanır.
- İşçilik alacakları için arabuluculuk başvurusu ayrı dosya olarak açılır.
- Tazminat talebi, kusur ve zarar kalemleri ayrıştırılarak doğrudan mahkemeye taşınır.
- Bilirkişi kusur raporuna itiraz gerekçeleri, rapor tebliğinden itibaren yazılı olarak hazırlanır.
Ret Halinde İkinci Hat
Kurum işleminin veya talebin reddi, dosyanın kapanması anlamına gelmez. Ret gerekçesi eksik incelemeye dayanıyorsa yeni belge ile yeniden değerlendirme, hukuki nitelendirmeye dayanıyorsa yargı yolu gündeme gelir. Bu aşamada ilk dilekçedeki talebi olduğu gibi tekrar etmek yerine, ret gerekçesinin her bir cümlesine karşılık gelen delil eşlemesi yapılması sonucu değiştirebilir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; her iş kazası dosyasında kusur oranı, sigortalılık durumu ve fesih biçimi sonucu doğrudan etkiler. Kendi olayınıza ilişkin süre hesabını bir hukukçuyla birlikte çıkarmanız yerinde olur.