İşe iade talebi, kısa süreler ve yerleşik bir ispat düzeni üzerine kurulu bir süreçtir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun feshe ilişkin hükümleri, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun getirdiği dava şartı arabuluculuk, sosyal güvenlik boyutuyla 5510 sayılı Kanun ve iş sağlığı ile güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun aynı dosyada rol oynayabilir. Bu rehber, ispat yükünün nasıl dağıldığına ve buna göre delilin ne zaman toplanacağına odaklanır.
İspat Yükü Kimde
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatla yükümlü olur. Bu dağılım, tarafların hangi belgeyi öncelikli toplayacağını belirler: işveren tarafında süreç kayıtları, işçi tarafında ise fesihle eş zamanlı gelişmelerin kaydı öne çıkar.
- Fesih bildiriminin yazılı olup olmadığı ve sebebin açık gösterilip gösterilmediği
- Davranış kaynaklı fesihlerde savunma alınmış olup olmadığı
- Performansa dayanan fesihlerde ölçülebilir kriter ve karşılaştırma verisi
- İşletmesel karar iddiasında karar ile fesih arasındaki nedensellik
- Feshin son çare olduğunu gösteren adımların kaydı
Takvimin İşlemeye Başladığı An
Süreç, fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihte başlar. Arabulucuya başvuru için tanınan süre ve anlaşmama tutanağının ardından dava açmak için tanınan süre birbirini izler; her ikisi de kısadır ve kaçırıldığında talep hakkı düşer. Bu nedenle bildirim tarihinin belgeyle sabitlenmesi ilk iştir. Bildirim tebliğ edilmemiş, sözlü yapılmışsa fiili çalışma kaydı ve giriş çıkış verileri tarih tespitinde önem kazanır.
Delil Setini Erken Kurmak
- Bordro, puantaj ve mesai kayıtları dönem dönem ayrıştırılır.
- Kurumsal yazışmalar, hangi hesaptan gönderildiği belli olacak biçimde saklanır.
- Tanık listesi, tanığın hangi olguya ilişkin bilgisi olduğu belirtilerek hazırlanır.
- İşyerindeki emsal uygulamalar, ayrımcılık iddiasının değerlendirilmesinde karşılaştırma sağlar.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin uyarı ve tutanaklar ayrı bir başlıkta toplanır.
Arabuluculuk Masasında Sonucu Belirleyen Detay
Bu aşamada varılan anlaşmanın kapsamı, sonradan açılacak alacak davalarını da etkiler. Feragat anlamına gelebilecek genel ifadeler yerine, hangi kalemin hangi tutarla karşılandığı tek tek yazılmalıdır. Anlaşma sağlanamadığında ise tutanaktaki beyanların yargılamada kullanılacağı unutulmamalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; işyerinin yapısı ve fesih gerekçesi değerlendirmeyi değiştirebilir. Fesih bildirimini aldığınızda süre hemen işlemeye başladığından, vakit kaybetmeden hukuki görüş almanız uygun olur.