İşyerinde sistematik baskı iddiası, hem ispat açısından zor hem de usul açısından hassas bir uyuşmazlıktır. Bu rehber, 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile 5510 ve 6331 sayılı düzenlemeler çerçevesinde mobbing iddiasında arabuluculuk şartını ve mahkeme aşamasını ele alır.
Arabuluculuk Şartı Hangi Talepleri Kapsar
İş sözleşmesinden kaynaklanan işçi ve işveren alacakları ile işe iade talepleri, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Mobbing iddiasına dayalı manevi tazminat talebinin bu kapsamda olup olmadığı uygulamada tartışılmaktadır. Bu belirsizlik karşısında güvenli yol, dava şartını sağlamış olmak için arabuluculuk başvurusunu yapmaktır; kapsam dışı olduğu sonucuna varılsa bile başvuru zarar vermez, kapsamda olduğu sonucuna varılırsa dava usulden reddedilmekten kurtulur.
Sürelerin Durması: Gözden Kaçan Koruma
Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Bu kural, süresi daralan işçi için hayati bir korumadır. Fesihle birlikte işe iade talebi de gündemdeyse, fesih bildirimine bağlı kısa süre içinde arabulucuya başvurulması ve anlaşmama tutanağından sonra yine kısa süre içinde dava açılması gerekir. İki aşamalı bu takvimin ikinci ayağını unutmak, arabuluculuğa zamanında gitmiş olmanın sağladığı avantajı tamamen yok eder.
Görev ve Yetki
Uyuşmazlık iş mahkemesinin görev alanındadır; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetki bakımından davalı işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesi seçilebilir. Arabuluculuk başvurusunun ise karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılması gerekir; yanlış büroya yapılan başvuru itiraza açık hâle gelir.
Mobbing İddiasının Delil Omurgası
- Tarih sırasına dizilmiş yazışma, mesaj ve talimat kayıtları
- Görev değişikliği, izin reddi veya yetki daraltmasına ilişkin resmî belgeler
- İşyeri hekimi ve sağlık kuruluşu kayıtları
- Aynı dönemde tanık olabilecek çalışanların listesi
- İşverene yapılan yazılı bildirim ve verilen cevap
Tekil bir olay yerine süreklilik ve sistematiklik gösterilebilmesi belirleyicidir; bu nedenle olaylar arasındaki zaman aralığı ve tekrar eden örüntü açıkça ortaya konmalıdır.
- Fesih varsa bildirim tarihi sabitlenir.
- Arabuluculuk başvurusu doğru büroya yapılır.
- Son tutanak tarihi ve dava için kalan süre takvime işlenir.
- Talepler alacak ve tazminat olarak ayrıştırılır.
- Delil listesi kronolojik tabloyla birlikte sunulur.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir; her işyerinin kayıt düzeni ve fesih süreci farklı olduğundan, arabuluculuk başvurusundan önce dosyanızın bir hukukçuyla birlikte kurgulanması sonucu belirgin biçimde etkiler.