Psikolojik taciz iddiaları çoğu zaman aylarca süren bir birikimin sonunda dile getirilir. Ancak iş hukukunda süreler birikimi beklemez. Özellikle iş sözleşmesinin sona ermesiyle bağlantılı taleplerde, gecikme esasa hiç girilmeden dosyanın kapanmasına yol açabilir.
Hangi Bir Ay, Ne Zaman Başlar?
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu birlikte okunduğunda, feshin geçersizliği iddiası bakımından fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre hak düşürücüdür ve kaçırıldığında işe iade talebi ileri sürülemez. Mobbing iddiası genellikle bu talebin gerekçesi olarak kurgulandığından, iddianın hazırlanmasını beklemek doğrudan hak kaybı doğurur. İşçi kendisi haklı nedenle fesih yapacaksa, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hâllerinde öngörülen altı iş günlük kısa süre ayrıca gözetilmelidir.
Arabuluculuk: Dava Şartı ve Yetki Bağlantısı
- İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır; son tutanak olmadan açılan dava usulden reddedilir.
- Arabulucuya başvuru, karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer arabuluculuk bürosuna yapılır.
- Anlaşmama tutanağının tarihinden sonra dava açmak için ayrı ve kısa bir süre işler; tutanağın alındığı gün takvime işlenmelidir.
- Tazminat niteliğindeki bazı talepler zamanaşımına, işe iade ise hak düşürücü süreye tabidir; ikisi karıştırılmamalıdır.
Görev ve Yetki: İş Mahkemesi Nerede?
Uyuşmazlık iş mahkemesinin görev alanındadır. Yetki bakımından davalı işverenin yerleşim yeri ile işin fiilen yapıldığı yer mahkemesi seçimliktir. Merkezi başka şehirde olan bir işverenin şubesinde çalışan işçi, kendi çalıştığı yerdeki mahkemeye başvurabilir. İş sözleşmesine konulan aksi yöndeki yetki kayıtları, işçi aleyhine sonuç doğuracak biçimde uygulanamaz.
Mobbing Nasıl İspatlanır?
- Süreklilik: Tek bir olay değil, sistematik ve tekrar eden davranış zinciri gösterilir; olaylar tarih sırasıyla listelenir.
- Kayıt: Görev değişikliği yazıları, savunma istemleri, izin ve vardiya çizelgelerindeki ani değişiklikler dosyaya konur.
- Yazışma: Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtları, gönderim tarihleriyle birlikte sunulur.
- Kurumsal başvuru: İç şikâyet mekanizmasına, insan kaynaklarına veya 6331 sayılı Kanun kapsamındaki sağlık ve güvenlik birimine yapılan başvurular güçlü karinedir.
- Sağlık verisi: Rapor ve tedavi kayıtları, iddia edilen dönemle örtüşecek şekilde eşleştirilir.
Sosyal Güvenlik Boyutunu Atlamayın
Çalışma koşullarındaki bozulma, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet dökümü ve prime esas kazanç kayıtlarına da yansıyabilir. Ücretin bir kısmının kayıt dışı ödendiği iddiası varsa, hizmet tespiti boyutu ayrı bir dava ve ayrı bir süre rejimi anlamına gelir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Fesih tarihi ve tebliğ şekli sonucu tümüyle değiştirebildiğinden, bir aylık süre işlemeye başlamışken vakit kaybetmeden hukuki destek almak gerekir.