Sosyal güvenlik kaynaklı uyuşmazlıklar, 4857 sayılı İş Kanunu, iş mahkemelerinin usulünü düzenleyen 7036 sayılı Kanun, 5510 sayılı Kanun ve iş sağlığı güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun arasında dağılmış bir alandır. Kıdem hesabı ile SGK kayıtlarının çakışmadığı dosyalarda, doğru mahkemeye doğru talep türüyle gitmek sonucu belirler.
Talebinizi Doğru Kategoriye Yerleştirin
Aynı olaydan üç farklı dava doğabilir: kuruma karşı hizmet tespiti, işverene karşı işçilik alacağı ve kurum işlemine karşı itiraz. Sigortalı çalışması hiç bildirilmemiş ya da eksik gün bildirilmişse önce kayıt sorunu çözülmeli, kıdem hesabı buna göre kurulmalıdır. Kayıt düzeltilmeden yapılan hesap, yargılamanın ilerleyen aşamasında baştan revize edilir.
Arabuluculuk Dava Şartının Sınırı
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri bakımından arabulucuya başvuru dava şartıdır. Buna karşılık kurumun taraf olduğu bazı dava türleri bu kapsamda değildir. Dilekçe hazırlanmadan önce her talep kalemi için dava şartının uygulanıp uygulanmadığı tek tek işaretlenmelidir; tek bir kalemin gözden kaçması, davanın usulden reddine yol açabilir.
Yetki: İşyeri ve Davalı Ekseni
İş uyuşmazlıklarında yetki, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer arasında kurulur. Birden fazla şantiyede veya şubede çalışılmışsa, işin fiilen yapıldığı yerin belgelenmesi gerekir. Kurumun taraf olduğu dosyalarda ise ilgili birimin bulunduğu yer ayrıca gözetilir. Yetki kuralına aykırılık, karşı tarafça usulüne uygun biçimde ileri sürüldüğünde dosyayı aylarca geriye götürür.
Kıdem Hesabının Kurgusu
- Fiili çalışma başlangıç ve bitiş tarihleri, ara verme dönemleriyle birlikte çıkarılır.
- Giydirilmiş ücretin unsurları belirlenir; düzenli ödenen kalemler ayrıca listelenir.
- SGK hizmet dökümü ile bordro ve banka kayıtları çapraz karşılaştırılır.
- Fesih türü ve tarihi, ihbar ve kıdem sonuçları bakımından netleştirilir.
- Talep türü belirsiz alacak, kısmi dava ya da tam eda seçenekleri arasında bilinçli seçilir.
Hak Düşürücü Süre ile Zamanaşımını Karıştırmayın
Hizmet tespiti taleplerinde kanunda öngörülen hak düşürücü süre, işçilik alacaklarındaki zamanaşımından bağımsız işler ve kural olarak durmaz. Bu ayrım yapılmadığında, alacak talebi süresinde açılmış olsa bile kayıt sorunu çözümsüz kalır. Fesihten sonra beklemek yerine, önce hizmet kaydının durumunu tespit etmek en güvenli sıralamadır.
Anlatılanlar genel niteliktedir. Çalışma biçimi, fesih gerekçesi ve kurum kayıtları dosyadan dosyaya değiştiğinden, hesap ve dava planının bireysel olarak bir hukukçuyla oluşturulması yerinde olacaktır.