Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları, hem idari başvuru hem yargısal denetim içerdiği için iki katmanlı bir usul düzenine sahiptir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesişiminde en sık görülen kayıp, davanın yanlış yargı kolunda açılması ya da Kuruma başvuru aşamasının atlanmasıdır. Bu rehber, mercii ve ispat başlıklarını süre riski çerçevesinde ele alıyor.
Yargı Yolu ve Görevli Mahkeme
Sigortalılık, hizmet süresi, prim ve aylık gibi konularda Kuruma karşı açılacak davalar iş mahkemesinde görülür. Buna karşılık Kurumun idari yaptırım niteliğindeki bazı işlemleri farklı bir denetime tabi olabileceğinden, dava açılmadan önce işlemin niteliği belirlenmelidir. Yer bakımından yetki, davalının bulunduğu yer ile işin yapıldığı yer arasından seçilir; birden fazla davalı bulunduğunda bu seçim tanık ve kayıt erişimi düşünülerek yapılmalıdır.
Kuruma Başvuru Aşaması Atlanmaz
Kuruma karşı açılacak davalarda, öncesinde Kuruma başvurulması ve talebin reddedilmesi ya da cevapsız bırakılması aranır. Başvuru yapılmadan açılan dava bu yönüyle sorunlu hâle gelir. Başvurunun tarihi, kayıt numarası ve varsa verilen cevabın tebliğ tarihi tek bir çizelgede tutulmalıdır; dava süresi bu tarihlere bağlı olarak hesaplanır. İş mahkemelerinde arabuluculuk dava şartı bakımından ise hizmet tespiti gibi taleplerin ayrı değerlendirildiği gözden kaçırılmamalıdır.
Husumet Kime Yöneltilir
Hizmet tespiti taleplerinde dava, hem Kuruma hem de ilgili döneme ilişkin işverene yöneltilir. İşverenin ticaret hayatından çekilmiş olması, şirketin tasfiye edilmesi veya işyerinin devredilmiş olması husumet yönünden ek araştırma gerektirir. Yanlış kurulan taraf ilişkisi, esasa girilmeden zaman kaybına yol açar.
İspat Araçları ve Kayıt Kaynakları
- Kurum hizmet dökümü ile işyeri sicil kayıtlarının karşılaştırılması
- Aynı işyerinde aynı dönemde çalışan tanıkların sigorta kayıtları
- Bordro, imza sirküleri, giriş çıkış ve vardiya çizelgeleri
- Kurum denetim ve teftiş raporları ile varsa idari yaptırım evrakı
- Meslek hastalığı ve iş kazası dosyalarında sağlık kayıtları ve tutanaklar
Sıralama Önemlidir
- İşlemin veya talebin niteliği belirlenir ve yargı yolu netleştirilir.
- Kuruma başvuru yapılır, kayıt ve cevap tarihi belgelenir.
- Husumet yöneltilecek taraflar sicil kayıtlarıyla teyit edilir.
- Resmî kayıtlar üzerinden ispat iskeleti kurulur, boşluklar için müzekkere planlanır.
- Dava süresi ve varsa arabuluculuk aşaması aynı takvime işlenir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup her dosya, çalışma dönemi ve Kurum kayıtlarının durumuna göre farklı ilerler. Kurumdan olumsuz bir cevap aldıysanız, süre hesabını ve husumet planını bir hukukçuyla birlikte yapmanız hak kaybı riskini azaltır.