İş ilişkisi sona erdiğinde işçinin karşısına iki ayrı zaman ölçeği çıkar: feshin geçersizliğine ilişkin çok kısa süre ile alacaklara ilişkin daha uzun zamanaşımı süreleri. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 ve 6331 sayılı kanunların birlikte uygulandığı bu alanda en sık yaşanan kayıp, bu iki ölçeğin karıştırılmasıdır. Aşağıdaki plan, hangi adımın hangi sırayla atılacağını netleştirmek içindir.
Fesihle Başlayan Bir Aylık Süre
İşe iade talebi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Bu süre kısa olduğu için, işçinin kıdem ve ihbar hesabını beklemesi ya da işverenle uzlaşma görüşmelerini uzatması çoğu zaman hakkın kaybıyla sonuçlanır. Sözlü fesihte sürenin ne zaman başladığı tartışmalı hâle geldiğinden, feshin bildirildiği anı gösteren mesaj, tutanak veya tanık beyanı baştan kayda alınmalıdır.
Dava Şartı Arabuluculuk ve Son Tutanak
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır. Anlaşamama hâlinde düzenlenen son tutanak, davanın açılabilmesi için zorunlu belgedir ve dava açma süresi bu tutanağa bağlanır. Tutanakta uyuşmazlık konularının eksiksiz sayılması önemlidir; tutanakta yer almayan bir kalem için sonradan dava açmak sorun doğurabilir.
Alacak Kalemleri ve Süreleri
- Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti için ayrı zamanaşımı değerlendirmesi
- Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretlerinde daha kısa süre riskinin gözetilmesi
- Ücret alacaklarında son ödeme tarihinin kalem kalem belirlenmesi
- İş kazası kaynaklı tazminatlarda ayrı bir zamanaşımı rejiminin bulunduğunun dikkate alınması
Delil Toplama Sırası
- Hizmet dökümü ve işyeri sicil bilgilerinin kurumdan temin edilmesi
- Bordro, banka ödeme kayıtları ve imzalı belgelerin karşılaştırılması
- Giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgesi ve nöbet listelerinin istenmesi
- Tanıkların aynı dönemde çalışmış kişilerden seçilmesi ve çalışma dönemlerinin belirtilmesi
- İhtirazi kayıt konulmadan imzalanmış ibraname varsa buna karşı iddianın önceden kurgulanması
Sık Yapılan Usul Hataları
Arabuluculuk başvurusunun yanlış işverene yapılması, alt işveren ilişkisinde asıl işverenin taraf gösterilmemesi ve dava dilekçesinde belirsiz alacak ile kısmi dava ayrımının hatalı kurulması, esasa girilmeden sonuç doğuran hatalardır. Bu tercihlerin dava açılmadan önce netleştirilmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. İş uyuşmazlıklarında sürelerin bir kısmı günle ölçüldüğünden, iş ilişkisi sona erdiği anda belgelerinizi toplayıp hukuki görüş almanız en güvenli yaklaşımdır.