İş kazası sonrası açılan dosyalarda dikkat çoğunlukla maddi ve manevi tazminata yoğunlaşır; fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacakları ise sonraya bırakılır. Oysa bu alacaklar kendi zamanaşımı süresine tabidir ve beklendikçe geriye dönük olarak talep edilebilecek dönem kısalır. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve 6331 sayılı Kanun'un birlikte devreye girdiği bu dosyalarda planlama, kazanın hemen ardından yapılmalıdır.
İki Talebin Ayrı Takvimi
İş kazasından doğan tazminat ile ücret eki niteliğindeki alacaklar aynı dosyada istenebilse de süre bakımından ayrı işler. Tazminat tarafında sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi beklenirken, fazla mesai tarafında her ay geriye doğru bir dilim zamanaşımına uğramaya devam eder. Bu nedenle iki talep için ayrı takvim tutulmalı, fazla mesai kalemleri gecikmeden hesaplanmalıdır.
Zorunlu Arabuluculuk Adımı
İşçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır. Süreçte kritik olan üç tarih vardır: başvuru tarihi, ilk oturum tarihi ve son tutanağın düzenlendiği tarih. Anlaşamama tutanağının ardından dava açılması gereken pencere dar olduğundan, dava dilekçesi ve alacak hesabı arabuluculuk devam ederken hazırlanmalıdır. Tutanakta talep kalemlerinin eksiksiz sayılması da ileride kapsam tartışması yaşanmaması için önemlidir.
Fazla Mesaiyi Neyle İspat Edersiniz?
- İşyeri giriş-çıkış kayıtları, turnike ve kart okuma dökümleri.
- Servis güzergâh ve saat çizelgeleri.
- Vardiya listeleri ve puantaj kayıtları.
- Kurumsal e-posta, mesajlaşma ve iş takip sistemi üzerindeki zaman damgaları.
- Aynı dönemde çalışan tanıklar; tanık beyanının çalışılan dönemle örtüşmesi gerekir.
Ücret bordrolarında fazla mesai tahakkuku bulunması ve bordronun imzalanmış olması, ispat düzenini doğrudan etkiler. Bu nedenle eldeki tüm bordrolar dava öncesinde dönem dönem incelenmelidir.
Kaza Dosyasının Kendi Belgeleri
İş kazası tarafında ise 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları ve iş güvenliği uzmanı raporları belirleyicidir. Kazanın SGK'ya bildirimi, düzenlenen tutanak ve müfettiş raporu dosyanın omurgasını oluşturur. Bu belgelerin bir kısmı işverende bulunduğundan, dava dilekçesinde bunların celbi ayrıca talep edilmelidir.
Hesabı Erken Kurmanın Yararı
Alacak kalemleri (fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil, yıllık izin) ayrı satırlarda, dönem ve tutar gösterilerek hesaplandığında, arabuluculuk masasında da gerçekçi bir pazarlık zemini doğar. Toplu ve gerekçesiz bir rakam, hem uzlaşma ihtimalini azaltır hem de yargılamada bilirkişi incelemesini uzatır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; çalışma düzeni, kazanın oluş biçimi ve işyerindeki kayıt sistemi sonucu değiştirebilir. Zamanaşımı işlemeye devam ettiğinden, belgelerinizi bir hukukçuyla erken aşamada değerlendirmeniz önemlidir.