İş kazası dosyalarında tartışma çoğu zaman kazanın yaşandığı konusunda değil, kazanın nasıl gerçekleştiği ve önlemlerin alınıp alınmadığı konusunda çıkar. 6331 sayılı Kanun işverene önleyici yükümlülükler yüklerken, 4857 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun sorumluluk ile sosyal güvenlik sonuçlarını belirler. 7036 sayılı Kanun ise yargı yolunu düzenler. İspatın omurgası, kaza anından hemen sonra toplanan kayıtlardır.
İlk Günlerde Toplanacak Kayıtlar
- SGK'ya yapılan iş kazası bildirimi ve kolluk tutanağı.
- İşyeri kaza inceleme raporu, tanık ifadeleri ve varsa kamera görüntüsü.
- Risk değerlendirmesi, iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri.
- Hastane kayıtları, ilk müdahale evrakı ve sonraki tedavi belgeleri.
Kamera görüntüleri ve giriş-çıkış kayıtları belirli süre sonra üzerine yazıldığından, bu kalemlerin talep edilmesi diğer her şeyden önce gelir.
İspat Yükü Kimde
Kural olarak zarara uğrayan kaza ile zarar arasındaki bağı ortaya koyar; işveren ise gerekli önlemleri aldığını ve yükümlülüklerini yerine getirdiğini gösterir. Eğitim kaydı bulunmayan, risk değerlendirmesi güncellenmemiş veya donanım teslimi belgelenmemiş dosyalarda savunma zayıflar. Çalışanın kendi davranışının etkisi ise kusur oranını etkileyebileceğinden, kusur incelemesinin dayandığı belgeler baştan eksiksiz sunulmalıdır.
Yargı Yolu ve Süre Planı
- İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları, arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıklardan sayılmaz; bu ayrım süreyi ve dilekçeyi doğrudan etkiler.
- Sürekli iş göremezlik oranının tespiti gereken dosyalarda kurum işlemlerinin sonucu beklenirken zamanaşımı takvimi ayrıca izlenir.
- Kuruma karşı açılacak tespit talepleri ile işverene karşı açılacak tazminat talebi ayrı dosyalarda ilerleyebilir.
- Ölümlü olaylarda destekten yoksun kalma taleplerinde hak sahiplerinin her biri için ayrı değerlendirme yapılır.
Bilirkişi Aşamasına Hazırlık
Kusur ve hesap raporlarına itiraz süreleri kısadır. Rapor geldiğinde hangi belgenin dikkate alınmadığı somut olarak gösterilmeli; genel itirazlar sonuç doğurmaz.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme içindir. Kazanın oluş biçimi, işin niteliği ve sağlık sonuçları dosyanın seyrini değiştirebileceğinden, sürece dosyaya özgü hukuki destekle devam edilmesi önerilir.