İş sözleşmesi feshedilen işçi için en kritik eşik, fesih bildiriminin tebliğinden sonra işleyen bir aylık süredir. 4857 ve 7036 birlikte okunduğunda bu süre içinde yapılması gereken şey doğrudan dava açmak değil, dava şartı olan arabuluculuk başvurusudur. Rehber, bu kısa pencerede alınacak kararı somutlaştırır.
Önce Koşulları Doğrulayın
İş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmek için işyerindeki işçi sayısı, işçinin kıdemi ve sözleşmenin belirsiz süreli olması gibi şartlar aranır. Bu şartlardan biri sağlanmıyorsa hedef işe iade değil, kötüniyet tazminatı ve diğer işçilik alacakları olmalıdır. Yanlış hedefle başlayan başvuru, sürenin boşa harcanmasına yol açar.
Fesih Bildiriminin Okunması
- Bildirimde geçerli sebep açık ve somut biçimde gösterilmiş mi
- Fesih öncesi savunma alınması gereken bir durum var mı
- Bildirilen sebep ile işverenin sonradan ileri sürdüğü sebep aynı mı
- Aynı dönemde başka işçiler için farklı uygulama yapılmış mı
Arabuluculuk Masasında Ölçülecekler
Arabuluculukta anlaşma, dosyayı hızla kapatır ancak anlaşma tutanağının kapsamı sonradan genişletilemez. Bu nedenle tutanakta hangi alacak kalemlerinin karşılandığı, hangilerinin saklı tutulduğu tek tek yazılmalıdır. İşe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti gibi kalemlerin hesabı, işçinin giydirilmiş brüt ücreti üzerinden yapılır; bu ücret yanlış hesaplanırsa anlaşma tutarı gerçek değerin altında kalır. 5510 kapsamındaki bildirim ve prim sonuçlarının da masaya konması gerekir.
Anlaşma Sağlanamazsa
Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Yargılamada ispat yükü büyük ölçüde işverendedir; buna karşılık işçinin devamsızlık, performans veya sağlık dosyalarına ilişkin kayıtları önceden temin etmesi savunmayı karşılamayı kolaylaştırır. İş sağlığına ilişkin bir tartışma varsa 6331 kapsamındaki eğitim ve tutanak kayıtları da istenmelidir.
Kesinleşen Karardan Sonrası
- İşçi, kararın tebliğinden itibaren kanuni süre içinde işe başlamak için işverene başvurur.
- Başvuru yazılı ve tarihi kanıtlanabilir biçimde yapılır.
- İşveren süresinde işe başlatmazsa tazminat kalemleri muaccel olur.
- Başvuru yapılmazsa fesih geçerli hale gelir; bu adım atlanmamalıdır.
Buradaki anlatım genel işleyişe ilişkindir. İşyeri uygulamaları, toplu iş sözleşmesi hükümleri ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebileceğinden, bordro ve fesih evrakınızla birlikte bireysel değerlendirme yaptırmanız yararlı olur.