İş kazası dosyalarında tazminat tartışması genellikle öne çıkar; ancak iş ilişkisi kaza sonrası sona ermişse, kıdem ve diğer işçilik alacaklarının hesabı da aynı ölçüde belirleyicidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar çerçevesinde bu rehber, iki başlığın birlikte nasıl yürütüleceğini ele alır.
Kazanın kayda geçirilmesi hesabın temelidir
İş kazasının Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi işverenin yükümlülüğüdür. Bildirim yapılmamış veya olay farklı biçimde kaydedilmişse, önce bu durumun tespiti sağlanmalıdır. Kaza tutanağı, işyeri kayıtları, tanık beyanları, hastane evrakı ve iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin belgeler bir arada toplanmalıdır. Kayıt eksikliği yalnızca tazminatı değil, sonraki tüm alacak hesabını da zayıflatır.
Alacak kalemlerini tek tabloda toplamak
- Kıdem tazminatı: hizmet süresi ve giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır; ücretin gerçek tutarı tartışmalıysa banka kayıtları ve emsal ücret araştırması önem kazanır.
- İhbar tazminatı: fesih bildiriminin kim tarafından ve nasıl yapıldığına bağlıdır.
- Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretleri: puantaj, giriş çıkış kayıtları ve tanık beyanlarıyla ispatlanır.
- Yıllık izin ücreti: kullanılmayan izin sürelerinin belgelenmesi gerekir.
- Maddi ve manevi tazminat: sürekli iş göremezlik oranı ve kusur dağılımı üzerinden ayrıca hesaplanır.
Arabuluculuk aşamasını doğru kullanmak
İşçilik alacaklarına ilişkin taleplerde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından bu zorunluluk aynı şekilde uygulanmaz. Bu ayrımın gözden kaçırılması, dosyanın usulden reddine yol açar. Bu nedenle talepler baştan iki gruba ayrılmalı ve her biri kendi usulüne göre yürütülmelidir.
Anlaşma metnini imzalamadan önce
Arabuluculuk aşamasında sunulan teklifler cazip görünebilir; ancak metnin kapsamı dikkatle okunmalıdır. Yalnızca kıdem ve ihbar tazminatını kapsayan bir mutabakat, iş kazasından doğan tazminat haklarını da kapsayacak biçimde genel ibra ifadeleri içeriyorsa ciddi hak kaybı doğar. Anlaşma metninde hangi kalemlerin karşılandığı ve hangilerinin saklı tutulduğu açıkça sayılmalı; ödeme tarihleri ve gecikme hâlinde uygulanacak sonuç yazılmalıdır.
Sürekli iş göremezlik oranı henüz kesinleşmemişken yapılan anlaşmalar, sonradan ortaya çıkan sağlık sonuçlarını karşılamayabilir. Rapor süreci tamamlanmadan kapsamlı bir ibra imzalamamak, en temel korunma yoludur.
Not
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; hizmet süreniz, ücret yapınız ve kaza sonrası sağlık durumunuz hesabı doğrudan etkiler. Herhangi bir metni imzalamadan önce belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz güçlü biçimde önerilir.