İş uyuşmazlıklarında mobbing ve fazla mesai iddiaları, aynı dosyada sıkça birlikte ileri sürülür; ancak ispat mantıkları birbirinden çok farklıdır. Fazla mesai sayısal ve kayıt temelli bir iddiadır; mobbing ise süreklilik ve sistemlilik gösteren davranış örüntüsünün ortaya konmasını gerektirir. İkisini aynı delil listesiyle kanıtlamaya çalışmak, dosyanın en zayıf yanıdır.
Fazla Mesaide Kayıt Zinciri
- İşyeri giriş çıkış kayıtları, turnike ve kart okuma verileri talep edilir.
- Vardiya çizelgeleri, servis saatleri ve puantaj kayıtları istenir.
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarındaki saat bilgileri, mesai dışı çalışmayı destekler.
- Bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyorsa, ihtirazi kayıt konulup konulmadığı belirleyici olur; kayıtsız imzalanan bordro, o döneme ilişkin talebi zayıflatır.
- Tanık beyanına dayanılacaksa tanıkların aynı birimde ve aynı dönemde çalışmış olması aranır.
Uygulamada uzun süreli fazla çalışmanın tamamının tanıkla ispatlandığı hâllerde hakkaniyet indirimi yapılabildiği göz önünde tutulmalı; talep, kayıtla desteklenen dönemler öne çıkarılarak kurulmalıdır.
Mobbing İddiasını Somutlaştırma
- Olaylar tarih, yer, kişi ve tanık bilgisiyle kronolojik bir tabloya dökülür.
- Görev tanımının, unvanın veya çalışma yerinin haklı sebep olmaksızın değiştirildiği belgelenir.
- Sistematik biçimde iş verilmemesi ya da aşırı iş yüklenmesi yazışmalarla gösterilir.
- Ardı ardına açılan savunma istemleri ve disiplin işlemleri dosyaya eklenir.
- Sağlık etkileri varsa doktor raporları ve tedavi kayıtları sunulur.
- İşyeri içi şikâyet mekanizmasına başvurulduysa başvurunun akıbeti belgelenir.
Süre Riskinin Yoğunlaştığı Noktalar
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa bir hak düşürücü süreye tabidir; mobbing sürekli bir davranış örüntüsü olduğunda bu sürenin başlangıcı tartışmalı hâle gelir ve fesih tarihinin gerekçesi yazılı olarak açıklanmalıdır. İşe iade talebi bakımından ise fesih bildiriminin tebliğinden itibaren arabulucuya başvuru için tanınan süre kesindir. 7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartı olduğundan, doğrudan açılan dava usulden reddedilir. Ayrıca kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret alacaklarının zamanaşımı süreleri birbirinden farklı olabildiği için her kalem ayrı takvimle izlenmelidir.
Arabuluculuk Görüşmesine Hazırlık
Görüşmeye giderken alacak kalemlerinin brüt tutarları, hesap yöntemi ve dayanak kayıtlar bir tabloda hazır olmalıdır. Son tutanağın kapsamı da önemlidir: görüşülmeyen bir alacak kalemi için ayrıca başvuru gerekebilir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. İşyerinin kayıt düzeni, sözleşme türü ve fesih biçimi sonucu değiştirebilir; fesihten hemen sonra süreleri bir hukukçuyla birlikte hesaplamanız önemlidir.