Fazla çalışma alacağı, işçilik dosyalarında en çok talep edilen ama ispatı en çok tartışılan kalemdir. Aynı dosyada hizmet süresinin veya prime esas kazancın SGK kayıtlarıyla uyuşmaması söz konusuysa, uyuşmazlık iki ayrı hatta birden yürür: biri işverene karşı, diğeri kurum kayıtlarının düzeltilmesine yönelik. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların bir arada işlediği bu alanda, ispat hazırlığı ile süre planlaması aynı anda yapılmadığında talep haklı olsa bile eksik sonuç verir.
İki Hattı Baştan Ayırmak
İşverene yönelen alacak talepleri, dava şartı olarak arabuluculuk aşamasından geçer; kurum kayıtlarına ilişkin uyuşmazlıklar ise kendi usulüne tabidir ve arabuluculukla çözülemez. Bu ayrımın atlanması, dosyanın usulden reddine ya da gereksiz yere ikinci bir başvuru turuna yol açar. Hizmet tespiti niteliğindeki talepler bakımından kanunda öngörülen hak düşürücü süre ayrıca hesaplanmalıdır; bu süre, alacak taleplerinin zamanaşımından bağımsız işler.
Fazla Mesaide Delil Hiyerarşisi
- İşyerinde tutulan giriş-çıkış kayıtları, kartlı geçiş ve parmak izi sistemleri
- Vardiya çizelgeleri, nöbet listeleri ve üretim/servis kayıtları
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma saatleri, iş takip yazılımı logları
- Ücret bordroları ve banka hesabına yatan tutarların karşılaştırması
- Aynı dönemde çalışmış tanıkların beyanı
Yazılı kayıt bulunan hâllerde tanık beyanının ağırlığı değişir; bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyorsa iddianın buna göre kurulması gerekir. Bu nedenle önce belge taraması, sonra tanık listesi yapılmalıdır.
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
Görüşmeye kalem kalem hesaplanmış bir talep tablosuyla gitmek, hem anlaşma ihtimalini artırır hem de anlaşmama hâlinde dosyanın hazırlığını tamamlar. Anlaşma sağlanırsa tutanakta hangi kalemlerin kapsandığı açıkça yazılmalıdır; "tüm haklarım" ifadesi sonradan kapsam tartışması doğurur. Anlaşmama hâlinde son tutanağın tarihi, dava açma penceresinin başlangıcı olarak hemen takvime işlenmelidir.
SGK Tarafında Kontrol Adımları
- Hizmet dökümü ile fiilî çalışma dönemleri ay ay karşılaştırılmalıdır.
- Eksik gün bildirimlerinin gerekçesi kurum kayıtlarından sorulmalıdır.
- İş kazası veya meslek hastalığı iddiası varsa iş sağlığı ve güvenliği kayıtları istenmelidir.
- Kuruma yapılan başvuruların tarihleri, yargı yolu takviminden ayrı bir sütunda tutulmalıdır.
İşçilik dosyalarında delillerin çoğu işverenin elindedir; bu yüzden erken hareket etmek, sonradan bilirkişi hesabına dayanak bulmanın tek yoludur. Buradaki bilgiler genel niteliktedir, çalışma düzeninize ve dosyanızın aşamasına göre yol haritası değişeceğinden hukuki destek almanız önerilir.