İş sözleşmesinin feshinden sonra işçinin önünde iki ayrı takvim işlemeye başlar: işe iade talebine ilişkin kısa takvim ve kıdem, ihbar, fazla çalışma gibi alacaklara ilişkin daha uzun takvim. Bu ikisinin karıştırılması, uygulamada en sık görülen hak kaybı sebebidir. Rehber, 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ekseninde bu iki takvimi ayrıştırmayı amaçlar.
İşe İade Takvimi Neden Bu Kadar Dar
İş güvencesi kapsamındaki bir işçi için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren arabulucuya başvuru süresi bir aydır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırıldığında işe iade talebi esasa girilmeden reddedilir. Fesih tarihinin belirsiz olduğu hallerde, işçinin işyerine fiilen alınmadığı ilk gün ile bildirimin tebliğ tarihi ayrı ayrı not edilmelidir.
Fesih Yazısını Okuma Kılavuzu
- Fesih yazılı mı, gerekçe açık ve kesin biçimde belirtilmiş mi?
- Performans veya davranış gerekçesi varsa, savunma alınmış mı?
- Ekonomik gerekçe ileri sürülmüşse feshin son çare olduğunu gösteren veriler var mı?
- Fesihten sonra aynı pozisyona işe alım yapılmış mı?
- Ödenen kalemler bordroda hangi başlıkla gösterilmiş?
Kıdem Hesabında Tartışmayı Belirleyen Kalemler
Kıdem tazminatı, çıplak ücret üzerinden değil, giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. Yol, yemek, düzenli ikramiye ve süreklilik arz eden sosyal yardımlar hesaba dahil edilir; arızi ödemeler ise edilmez. Bu nedenle hesap tartışması çoğu zaman hukuki değil, belgesel bir tartışmadır. İşçinin banka hesap dökümü ile bordroların uyuşmaması, elden ödeme iddiasının en güçlü göstergesidir. Kıdem tavanı uygulaması ve ihbar süresinin çalışma süresine göre değişmesi de hesabı doğrudan etkiler.
Zamanaşımı ve Alacak Kalemleri
İşe iade süresi kaçırılmış olsa dahi kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları için ayrı bir zamanaşımı süresi işler. Bu iki takvimin farklı olması, geç fark edilen dosyalarda hâlâ yapılacak bir şey bulunduğu anlamına gelir. Fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil alacaklarında ise ispat yükü ve tanık beyanının değeri farklı kurallara tabidir; giriş çıkış kayıtları, araç takip verileri ve kurumsal e-posta zaman damgaları burada belirleyici olur.
İş Kazası Boyutu Varsa
Dosyada 6331 sayılı Kanun kapsamında bir iş sağlığı ve güvenliği ihlali veya 5510 kapsamında eksik bildirim bulunuyorsa, tazminat ve hizmet tespiti talepleri ayrı süre ve ayrı hasım gerektirir. Hizmet tespiti davalarında Kurumun davaya dahil edilmesi zorunludur ve bu davalar iş güvencesi takviminden bağımsız işler.
Buradaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Fesih bildiriminizin tebliğ tarihi ile arabuluculuk son tutanağınızın tarihini, başvuru yapmadan önce bir hukukçuya kontrol ettirmeniz süre riskini azaltır.