Mobbing dosyalarının en sık görülen zayıf noktası, olayın kendisi değil zamanlamadır. Yıllara yayılan bir baskı süreci sonunda işten ayrılan çalışan, hangi tarihten itibaren hangi sürenin işlediğini bilmediği için kıdem ve tazminat taleplerini geç dile getirebilir. 4857 sayılı İş Kanunu ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ekseninde bu rehber, mobbing iddiasıyla kıdem hesabını birlikte yürütürken süre riskini azaltmayı hedefler.
Dosyada aynı anda işleyen iki ayrı saat
Mobbing nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden çalışan için birbirinden bağımsız iki zaman dilimi vardır. Birincisi, haklı nedenle fesih hakkının kullanılması için kanunun tanıdığı kısa süredir; bu süre kural olarak fiilin öğrenildiği andan itibaren işler ve geçirilirse fesih haklı nedene dayandırılamaz hale gelir. İkincisi, kıdem ve ihbar gibi alacakların zamanaşımıdır ve çok daha uzundur. Bu iki saati karıştırmak, alacak hakkı devam ederken feshin haksız sayılmasına yol açar.
İstifa metni kıdemi bitirebilir
Uygulamada en pahalı hata, baskıdan kurtulmak için imzalanan sade bir istifa dilekçesidir. Fesih sebebi yazılı olarak ortaya konmadığında, işveren tarafında sözleşmenin çalışanın kendi iradesiyle sona erdiği savunması güçlenir. Fesih bildiriminde mobbing teşkil eden davranışların tarih ve kişi bazında özetlenmesi, sonraki aşamada ispat yükünü hafifletir. İbraname veya ikale sözleşmesi imzalanmışsa, metnin hangi alacakları kapsadığı satır satır incelenmelidir.
Kıdem hesabında tartışmaya açılan kalemler
- Giydirilmiş ücretin hesabı: yol, yemek, ikramiye ve düzenli primlerin dahil edilip edilmediği.
- Kayıt dışı ödenen ücret farkı: banka hareketleri ve tanık beyanıyla desteklenmesi gereken en kırılgan kalem.
- Aralıklı çalışmalarda kıdemin birleştirilip birleştirilmeyeceği ve önceki dönem için tazminat ödenip ödenmediği.
- Aynı grup şirketleri arasında yapılan nakillerde işverenin tek işveren sayılıp sayılmayacağı.
Arabuluculuk aşaması kaybedilen zamanı geri getirmez
İşçilik alacakları bakımından dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu aşama zorunlu olduğu için ihmal edilirse dava usulden reddedilir. Ancak arabuluculuğa başvurmak, geçmişte kaçırılmış bir fesih süresini canlandırmaz. Son tutanağın türü ve tarihi, sonraki dava süresinin başlangıcı bakımından ayrıca not edilmelidir.
Delil için erken hareket
Kurumsal e-posta hesapları çıkış sonrası kapatıldığından, yazışmalar ayrılmadan önce yasal sınırlar içinde saklanmalıdır. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki sağlık kayıtları, işyeri hekimi raporları ve psikiyatrik başvuru belgeleri, süreklilik ve sistematiklik unsurunu göstermek bakımından değerlidir.
Her mobbing dosyasının olgu örgüsü kendine özgüdür. Fesih tarihinin ve alacak kalemlerinin somut belgeler üzerinden değerlendirilmesi için bireysel hukuki destek alınması önerilir.