İşe iade süreci, iş hukukunun en dar zaman penceresine sahip alanıdır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen bir aylık süre kaçırıldığında, feshin geçersizliği iddiası ne kadar güçlü olursa olsun sonuç doğurmaz. Bu rehber, 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar çerçevesinde işe iade talebiyle fazla çalışma alacağının nasıl birlikte yönetileceğini ele alır.
Bir Aylık Sürenin İşleyişi
İş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren yine kısa bir süre içinde dava açılması gerekir. Bu iki aşamanın süreleri birbirinden bağımsız işler ve ikisinden birinin kaçırılması davanın esasa girilmeden reddine yol açar. Fesih bildiriminin sözlü yapıldığı hâllerde sürenin başlangıcı tartışmalı hâle geldiğinden, işçinin fesih anını gösteren her kaydı saklaması gerekir.
İşe İade Şartlarının Ön Kontrolü
- İşyerinde çalışan sayısının iş güvencesi eşiğini karşılayıp karşılamadığı
- İşçinin kıdeminin gerekli süreyi doldurup doldurmadığı
- İş sözleşmesinin belirsiz süreli olup olmadığı
- Feshin yazılı yapılıp yapılmadığı ve gerekçesinin açıkça gösterilip gösterilmediği
- Feshin son çare olması ilkesine uygunluğu gösteren veya çürüten kayıtlar
Fazla Mesai İddiasının Ayrı Yürüyen Takvimi
Fazla çalışma alacağı, işe iade talebinden bağımsız bir alacaktır ve kendi zamanaşımına tabidir. İşe iade davası sürerken bu alacak için geçen süre durmaz. Bu nedenle iki talebi tek dosya gibi düşünmek yaygın bir hatadır. Uygulamada tercih edilen yöntem, işe iade sürecini bir aylık pencerede başlatırken, alacak kalemleri için ayrı bir hesap ve ayrı bir başvuru takvimi kurmaktır.
Fazla Çalışmanın İspatında Kullanılan Kayıtlar
- İşyeri giriş-çıkış kayıtları, turnike ve kart okuma verileri
- Vardiya çizelgeleri ve puantaj kayıtları
- Mesai saatleri dışında gönderilmiş kurumsal yazışmalar
- Ücret bordrolarında fazla çalışma tahakkuku bulunup bulunmadığı
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanı
Bordroda fazla çalışma karşılığı tahakkuk gösteriliyor ve işçi bordroyu ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsa, o döneme ilişkin talep ciddi biçimde zayıflar. Bu nedenle bordroların dönem dönem incelenmesi ve hangi ayların tahakkuk içerdiğinin işaretlenmesi, hesabın ilk adımıdır.
İşe İade Kararından Sonra İşleyen Süre
İşe iade kararı kesinleştikten sonra işçinin işverene başvurusu için tanınan süre de kısadır ve bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hâle gelir. Kararı kazanmış olmak tek başına sonucu güvence altına almaz; kesinleşme tarihinin takip edilmesi ve başvurunun yazılı, tebliğ edilebilir biçimde yapılması gerekir. İşverenin işe başlatmaması hâlinde doğacak tazminat kalemleri de bu başvurunun usulüne uygun yapılmasına bağlıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; işyerinin yapısı, fesih gerekçesi ve kayıtların durumu sonucu değiştirebileceğinden, süre daralmadan bir hukukçuya danışmanız önem taşır.