İşyerinde sistemli baskı iddiası, iş hukuku dosyaları içinde ispatı en zor olanlardan biridir. Çünkü mobbing tek bir olayla değil, tekrarlanan davranışların bütünüyle ortaya konur. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde, hem delil hem süre riskini azaltmaya dönük çalışma düzeni aşağıdadır.
Sistematikliği Gösteren Kayıt Düzeni
Tek bir tartışma mobbing sayılmaz; belirleyici olan davranışın süreklilik ve hedefe yönelme unsurudur. Bu nedenle olaylar bir günlük halinde tutulmalıdır: tarih, saat, yer, olayın kısa anlatımı, tanık olabilecek kişiler. Buna ek olarak görev tanımının daraltılması, odanın değiştirilmesi, yetkilerin alınması gibi kurumsal izleri olan değişiklikler ayrıca belgelenmelidir. Şirket içi yazışmalar, performans değerlendirme formları ve izin talep yanıtları bu izleri taşır.
Şikâyet Kanallarını Tüketmenin Değeri
- İnsan kaynakları birimine yazılı başvuru ve alınan yanıt
- İş sağlığı ve güvenliği kapsamında işyeri hekimine yapılan bildirim
- Sağlık kuruluşundan alınan raporlar ve tedavi kayıtları
- Çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne yapılan şikâyet kaydı
- Sendika varsa temsilciye yapılan bildirim tutanağı
Bu başvurular yalnızca çözüm arayışı değildir; işverenin durumdan haberdar edildiğini ve gereğini yapmadığını gösterdiği için ispat bakımından belirleyici olabilir.
İstifa mı, Haklı Nedenle Fesih mi?
Bu ayrım dosyanın kaderini belirler. Basit bir istifa dilekçesi verildiğinde kıdem tazminatı talebi ciddi biçimde zayıflar. Baskı nedeniyle iş sözleşmesi sonlandırılacaksa, fesih bildiriminde sebebin açıkça yazılması ve bildirimin ispatlanabilir yolla gönderilmesi gerekir. Haklı nedenle fesih hakkı, kanunda öngörülen kısa hak düşürücü süreye tabidir; olayın üzerinden uzun süre geçtikten sonra yapılan fesihte bu sebebe dayanmak güçleşir.
Dava Şartı Arabuluculuk ve İki Haftalık Eşik
İşçilik alacakları ve işe iade talepleri için arabulucuya başvurmak dava şartıdır; bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilir. İşe iade bakımından ayrıca iki ayrı takvim işler: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması ve anlaşmama tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılması. Son tutanağın düzenlendiği gün elde edilip takvime işlenmezse, arabuluculuk aşaması başarıyla tamamlansa bile dava hakkı kaybedilebilir.
Arabuluculuk Oturumuna Hazırlık
- Alacak kalemleri hesaplanmış ve belgeye dayandırılmış olmalıdır.
- Görüşmede yapılan beyanların ileride dosyaya yansıyabileceği gözetilmelidir.
- Anlaşma sağlanırsa, hangi alacakların kapsam dışı bırakıldığı tutanakta açıkça yazılmalıdır.
- Anlaşmama halinde tutanakta taleplerin eksiksiz sayılması, dava aşamasında kapsam tartışmasını önler.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Fesih biçimi, süreler ve delil durumu her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, adım atmadan önce durumunuzu hukuki destekle değerlendirmeniz yerinde olur.