İş kazası sonrası açılacak davalarda en sık yapılan usul hatalarından biri, her iş uyuşmazlığında arabuluculuğun dava şartı olduğu varsayımıdır. Oysa iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile rücu talepleri bakımından bu şart farklı değerlendirilir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar çerçevesinde aşağıdaki kontrol düzeni, hem usul hem süre riskini azaltmayı hedefler.
Hangi Talep Hangi Yola Tabi
İşçilik alacakları, örneğin kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret alacakları, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Buna karşılık iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri bu şartın dışında tutulmuştur. Aynı olaydan hem alacak hem tazminat talebi doğuyorsa iki hattın ayrı ayrı planlanması gerekir; aksi hâlde ya gereksiz bekleme yaşanır ya da dava usulden reddedilir.
Kaza Anından İtibaren Delil Zinciri
- Kazanın işverence yasal süresi içinde ilgili kuruma bildirilip bildirilmediği
- Olay yeri fotoğrafları, kamera kayıtları ve tanık bilgileri
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ile kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
- Risk değerlendirme raporu ve periyodik bakım kayıtları
- Acil servis evrakı, epikriz ve sonraki tedavi belgeleri
- Görev tanımı, puantaj ve fazla çalışma kayıtları
Süreleri Belirleyen Kalemler
Tazminat talepleri bakımından zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarih ile olayın gerçekleştiği tarihe bağlı olarak işler; fiilin aynı zamanda suç oluşturduğu hâllerde daha uzun ceza zamanaşımı süresi uygulanabilir. İşçilik alacaklarında ise fesih tarihine bağlı süreler devreye girer. Sürekli iş göremezlik oranının kurum tarafından belirlenmesi beklenirken sürelerin durduğu varsayımı hatalıdır; bu nedenle bekleme dönemi ayrıca takip edilmelidir.
Kurum Süreçleri ile Davanın Eşgüdümü
- Kurum tarafından yürütülen tespit ve iş göremezlik değerlendirmesi dosyaya eklenir.
- Kurumun rücu talebi bulunup bulunmadığı öğrenilir.
- İşverenin kusuruna ilişkin idari inceleme raporları temin edilir.
- Hesap raporu için gerekli veriler, kazanç kayıtları üzerinden hazırlanır.
- Ceza soruşturması varsa dosya örneği istenir ve iki süreç birlikte izlenir.
Uzlaşma Görüşmelerinde Yapılan Hata
İş kazası dosyalarında erken aşamada yapılan ödemeler, çoğu zaman ibraname veya feragat metinleriyle birlikte sunulur. İmzalanan metnin kapsamı, ileride ortaya çıkacak sağlık sonuçlarını da kapsıyorsa telafisi güç sonuçlar doğabilir. Kalıcı iş göremezlik oranı netleşmeden yapılan geniş kapsamlı ibra beyanları bu nedenle ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; kazanın oluş biçimi, kusur dağılımı ve talep kalemleri izlenecek usulü değiştirir. Hem kurum süreci hem yargı süreci birlikte yürüdüğünden, sağlık durumu netleşirken hukuki planlamanın paralel yapılması önerilir.