Fesih sonrası açılan dosyalarda iki talep çoğu kez bir arada gündeme gelir: feshin geçersizliğine dayalı işe iade ve çalışma süresine dayalı fazla mesai alacağı. Bu iki talebin usul rejimi aynı değildir. 4857 ve 7036 çerçevesinde işe iade sıkı bir süre disiplinine bağlıyken, fazla mesai alacağı zamanaşımı ve ispat kurallarıyla şekillenir; 5510 ve 6331 kayıtları ise her iki talepte de delil değeri taşır.
Yetkili Mahkeme Nasıl Seçilir
İş uyuşmazlıklarında yetki, davalı işverenin yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemesi arasında seçimlik olarak kurulur. İşçi aleyhine yapılan yetki sözleşmeleri bu korumayı ortadan kaldırmaz. Birden fazla işyerinde çalışılan dönemlerde, fiilen çalışılan son yerin kayıtlarla desteklenmesi yetki tartışmasını baştan kapatır.
İşe İadede Süre Zinciri
İşe iade talebinde süre, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işler ve zincirin her halkası ayrı ayrı hesaplanır: önce arabulucuya başvuru, anlaşamama halinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren dava. Bu iki süreden herhangi birinin kaçırılması, feshin esastan haksız olduğu ispatlansa dahi talebin reddiyle sonuçlanır.
- Fesih bildiriminin yazılı olup olmadığı ve tebliğ tarihi.
- Arabuluculuk son tutanağının tarihi ile anlaşamama nedeninin kaydı.
- İşyerinde çalışan sayısı ve kıdem koşulunun sağlanıp sağlanmadığı.
- Fesih gerekçesinin bildirimde açıkça gösterilip gösterilmediği.
Fazla Mesainin İspatı Ayrı Bir Meseledir
Fazla çalışma iddiasında ispat yükü kural olarak işçidedir; ancak işveren kayıt tutma yükümlülüğünü yerine getirmemişse bu denge değişir. İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku varsa, o dönem için yazılı delille çürütme zorunluluğu doğar. Bu nedenle bordroların dönem dönem incelenmesi, hangi ayların tanıkla, hangilerinin yalnızca yazılı delille tartışılabileceğini gösterir.
Delil Havuzu Oluştururken
- Puantaj, giriş-çıkış kayıtları ve varsa kart okuma logları toplanır.
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma zaman damgaları saat aralığına göre sıralanır.
- Servis saatleri, vardiya çizelgeleri ve nöbet listeleri karşılaştırılır.
- Tanıkların hangi dönemde birlikte çalıştığı ayrı ayrı not edilir.
İki Talebin Birlikte Yürütülmesi
İşe iade davasının sonucu, kıdem ve ihbar gibi kalemlerin muaccel olma anını etkileyebileceğinden, alacak davasının zamanlaması dikkatle kurulmalıdır. Erken açılan alacak davası derdestlik veya bekletici mesele tartışması doğurabilir; geç açılan dava ise zamanaşımı savunmasıyla karşılaşır. Pratikte iki dosyanın takvimi tek bir çizelgede izlenmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Fesih türü, işyeri büyüklüğü ve kayıt düzeni sonucu doğrudan değiştirebileceğinden, kendi belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız isabetli olur.