Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında dosyanın kaybedilmesinin en sık nedeni, kurumun kararına karşı hangi yolun izleneceğinin bilinmemesi ve bu belirsizlik sürerken sürenin dolmasıdır. İş hukukundan farklı olarak burada arabuluculuk aşaması değil, kuruma karşı yürütülecek idari aşama belirleyicidir.
SGK'ya Karşı Açılacak Davada Arabuluculuk Zorunlu Değildir
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri için dava şartı arabuluculuk öngörür. Buna karşılık Sosyal Güvenlik Kurumu'nun taraf olduğu uyuşmazlıklarda bu şart aranmaz; ancak kanun, Kuruma başvurulmadan doğrudan dava açılmasına da imkân vermez. Yani zorunlu olan aşama arabuluculuk değil, Kuruma yapılacak başvurudur.
Bir Aylık Süre Nereden İşler?
Kurumun işlem veya kararına karşı öngörülen başvuru ve dava süreleri, kararın ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren işler. Uygulamada tartışma çoğunlukla tebligatın hangi adrese ve hangi tarihte yapıldığı noktasında çıkar. Adres değişikliğinin Kuruma bildirilmemiş olması, tebligatın usulüne uygun sayılması sonucunu doğurabilir. Bu nedenle e-Devlet üzerindeki tebligat kayıtları düzenli kontrol edilmelidir.
Hangi Uyuşmazlık Hangi Yola Gider?
- Hizmet tespiti talepleri: iş mahkemesinde dava, Kurum davada taraf olarak yer alır.
- Prim borcu ve idari para cezaları: 5510 sayılı Kanun çerçevesinde önce Kuruma itiraz, sonra yargı yolu.
- İş kazası ve meslek hastalığı bildirimleri: 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işveren yükümlülükleri ile bağlantılı olarak ayrıca değerlendirilir.
- Emeklilik ve aylık bağlama işlemleri: tahsis talebinin reddine karşı yargı yolu.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları iş mahkemesinin görev alanındadır; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yetki bakımından, davalının yerleşim yeri yanında işin yapıldığı yer mahkemesi de gündeme gelir. Kurumun taraf olduğu davalarda hangi il müdürlüğünün husumete muhatap olduğunun doğru belirlenmesi, taraf teşkilindeki gecikmeyi önler.
Dosyayı Baştan Delille Kurmak
- Kurum kararının tam metnini ve tebliğ zarfını temin edin.
- Sigortalılık dökümünü ve prim gün sayısı listesini alın.
- Hizmet tespiti iddiası varsa, aynı dönemde çalışan komşu işyeri tanıklarını belirleyin.
- Ücret bordroları, işe giriş bildirgeleri ve varsa müfettiş raporunu dosyaya ekleyin.
Sosyal güvenlik dosyalarında sürelerin çoğu hak düşürücüdür ve esasa ilişkin haklılık süre engelini aşmaz. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşıdığından, Kurumdan gelen kararı elinize geçtiği gün bir avukata göstermeniz, ilerleyen aşamalarda çok daha maliyetli sonuçların önüne geçebilir.