Mobbing iddiası tek başına bir dava türü değildir; genellikle haklı fesih, kıdem ve ihbar tazminatı, manevi tazminat ya da iş kazası ve meslek hastalığı taleplerine bağlanarak ileri sürülür. Bu nedenle 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde ilk yapılması gereken, iddianın hangi talebe dayanak yapılacağını ve bu talebin kendi süresini belirlemektir.
İddiayı Talebe Bağlamak: Dosyanın Omurgası
Aynı olgu, hangi talebe bağlandığına göre farklı bir ispat yükü doğurur. İşçinin haklı nedenle feshi gündemdeyse fesih bildiriminin gerekçesi ve zamanlaması; sağlık etkisi ileri sürülüyorsa rapor ve başvuru kayıtları; ayrımcılık iddiası varsa karşılaştırma yapılacak emsal çalışan verileri öne çıkar. Talep belirlenmeden toplanan delil yığını, sonradan işe yaramayan bir arşive dönüşebilir.
Görev ve Yetki: İş Mahkemesi ve Yer Seçimi
Bireysel iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yer bakımından yetkide işverenin bulunduğu yer ile işin görüldüğü yer birlikte değerlendirilir. Şirket merkezi, şube ve fiilen çalışılan işyeri farklıysa bu ayrımın dilekçede açıkça gösterilmesi, yetki itirazıyla kaybedilecek ayları önler.
Zorunlu Arabuluculuk Süreyi Nasıl Etkiler
İşçilik alacakları bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilebileceği için, arabuluculuk başvurusunun tarihi ve son tutanağın içeriği dosyanın en kritik belgeleri arasındadır. Son tutanakta hangi alacak kalemlerinin görüşüldüğü, anlaşma sağlanamayan kalemlerin ayrı ayrı yazılıp yazılmadığı sonradan tartışma yaratır. Tutanak alındıktan sonra dava açmak için tanınan süre kısadır; bu tarih ajandaya ilk gün işlenmelidir.
Kıdem Hesabında Tartışmaya Açık Kalemler
- Giydirilmiş ücrete dâhil edilecek yol, yemek ve düzenli ikramiye kalemleri
- Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen ve birleştirilmesi gereken süreler
- Askerlik, ücretsiz izin ve raporlu geçen dönemlerin süreye etkisi
- Asıl işveren ve alt işveren ilişkisinde sorumluluğun paylaşımı
- Bordroya yansımayan ödemelerin banka kayıtlarıyla ispatı
Mobbing İddiasının İspatında Sıra Düzeni
Uygulamada tek bir belgeyle sonuç almak nadirdir; iddia genellikle süreklilik ve sistematiklik gösteren bir kayıt zinciriyle desteklenir. Yazışmalar, görev değişikliği yazıları, izin ve vardiya çizelgeleri, iş sağlığı ve güvenliği birimine yapılan bildirimler ile tanık beyanları kronolojik bir tabloda birleştirildiğinde, olayların tekil değil zincirleme olduğu görünür hale gelir. Delilin elde edilme biçimi tartışmalıysa hukuka uygunluk değerlendirmesi baştan yapılmalıdır.
Bu metin genel çerçeve sunar; çalışma süresi, fesih biçimi ve işyeri yapısı sonucu değiştirebilir. Fesih veya ayrılık gündeme geldiğinde süreleri kaybetmemek için erken aşamada hukuki destek almanız yerinde olur.