Feshin ardından işçinin önünde iki ayrı ve birbirini etkileyen yol vardır: feshin geçersizliğine dayanan işe iade talebi ile kıdem, ihbar ve diğer alacaklara ilişkin talep. Bu iki yolun süreleri farklıdır ve işe iadedeki takvim çok daha katıdır. Uygulamada en sık yaşanan kayıp, alacak hesabıyla uğraşırken işe iade süresinin sessizce dolmasıdır.
İşe iadenin sıkışık takvimi
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Taraflar anlaşamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; ne işverenle sürdürülen görüşmeler ne de tazminat ödemesi beklentisi takvimi durdurur.
Görevli ve yetkili mahkeme
- Uyuşmazlığa iş mahkemesi bakar; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
- Yetki bakımından davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesine başvurulabilir.
- İşin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi de yetkilidir.
- Birden çok işverenin bulunduğu dosyalarda, herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi tercih edilebilir.
Kıdem hesabında tartışmayı belirleyen kalemler
Kıdem tazminatı, çıplak ücret üzerinden değil; süreklilik gösteren yan ödemelerin eklendiği giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. Yol, yemek, düzenli ödenen ikramiye ve sosyal yardımlar bu kapsamda değerlendirilebilirken, arızi ödemeler hesaba katılmaz. Bu nedenle bordroların tamamı, banka kayıtlarıyla karşılaştırmalı biçimde incelenmelidir. Ücretin bir kısmının elden ödendiği iddiası varsa, bunun banka hareketleri ve tanık beyanlarıyla desteklenmesi gerekir.
Karar lehe çıktıktan sonraki süreler
İşe iade kararı kesinleştiğinde iş kendiliğinden başlamaz. İşçinin, kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak üzere işverene başvurması gerekir. Bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hâle gelir ve dava sonucu fiilen değersizleşir. İşveren de başvuru üzerine bir ay içinde işe başlatmazsa, kararda belirlenen tazminat gündeme gelir. Başvurunun noter veya benzeri bir yolla belgelenmesi, sonradan çıkacak tartışmayı önler.
Fesih sonrası ilk hafta
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi ve gerekçesi yazılı olarak saklanır.
- Bir aylık arabuluculuk süresi takvime işlenir.
- Bordro, hizmet dökümü ve işe giriş bildirgesi temin edilir.
- İşe iade ile alacak talepleri ayrı ayrı planlanır.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; işyeri uygulamaları ve fesih gerekçesi sonucu doğrudan etkiler. Süreler çok kısa olduğundan, fesihten hemen sonra hukuki değerlendirme alınması önerilir.