İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen unsur, kazanın yaşandığı an değil, sonrasında tutulan kayıtlardır. Olayın iş kazası olarak nitelendirilmesi ve zamanında bildirilmesi, hem sosyal güvenlik hakları hem de tazminat talebi bakımından zincirin ilk halkasıdır.
Bildirim Yükümlülüğü ve Kaydın Değeri
5510 sayılı Kanun kapsamında işverenin Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirim yükümlülüğü bulunur; 6331 sayılı Kanun ise işyerinde kaza ve ramak kala olaylarının kayda geçirilmesini öngörür. Bildirim yapılmamışsa bu durum işçi aleyhine değil, çoğu zaman işverenin yükümlülük ihlali olarak değerlendirilir; ancak işçinin de kendi bildirimini yapması delil bakımından güçlü bir dayanak oluşturur.
- Kolluk ve sağlık kuruluşu kayıtları
- İşyeri kaza inceleme raporu ve tutanaklar
- Tanık beyanları ve vardiya çizelgeleri
- Kamera görüntüleri ve giriş çıkış kayıtları
- Kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri ve eğitim kayıtları
İspatın Ağırlık Merkezi
Uyuşmazlığın odağı genellikle kazanın gerçekleşip gerçekleşmediği değil, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğidir. Bu nedenle eğitim kayıtlarının, risk değerlendirmesinin ve ekipman teslim belgelerinin varlığı belirleyici olur. İşçinin kusuru ileri sürülecekse, bunun somut olarak hangi davranışa dayandığı gösterilmelidir.
Meslek Hastalığı Ayrımı
Zamana yayılan maruziyetten doğan rahatsızlıklarda olayın iş kazası mı meslek hastalığı mı olduğu ayrımı, hem başvuru mercii hem de süre hesabı bakımından farklı sonuçlar doğurur.
Süre Zinciri ve Arabuluculuk
7036 sayılı Kanun'la getirilen düzenleme uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür; ancak iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından bu şartın kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. Yanlış değerlendirme, davanın usulden reddine yol açabilir.
- Kaza tarihini ve ilk sağlık başvurusunu belgeleyin.
- Kurum kayıtlarında olayın iş kazası olarak işlenip işlenmediğini kontrol edin.
- Sürekli iş göremezlik oranına ilişkin kurum işlemine karşı itiraz yolunu takvime alın.
- Tazminat talebi için zamanaşımı süresini ayrı bir başlık olarak izleyin.
4857 Sayılı Kanun Bakımından İş İlişkisinin Durumu
Kaza sonrası iş sözleşmesinin sona erdirilmesi hâlinde, feshin geçerliliği ayrı bir uyuşmazlık konusu oluşturur ve bu talebin süresi tazminat talebinden farklıdır. İki talebin sürelerinin birbirine karıştırılması, uygulamada sık görülen bir hak kaybı sebebidir.
İş kazası dosyaları tıbbi ve teknik değerlendirme gerektirdiğinden, her olay kendi koşullarında incelenir. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; süreleri kaçırmamak için olaydan sonra mümkün olan en kısa sürede hukuki görüş almanız yararlı olur.