İş kazası sonrası açılan dosyalarda iki ayrı hesap birlikte yürür: iş sözleşmesinin sona ermesine bağlı kıdem ve ihbar alacakları ile kazadan doğan maddi ve manevi tazminat. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde hazırlanan bu kontrol listesi, iki hesabın birbirine karıştırılmasından doğan kayıpları ve arabuluculuk ile dava arasındaki tercihi ele alır.
İki Hesabı Baştan Ayırın
Kıdem tazminatı hesabında belirleyici olan giriş çıkış tarihleri, giydirilmiş ücret ve fesih sebebidir. Kazadan doğan tazminatta ise sürekli iş göremezlik oranı, kusur dağılımı ve gelir kaybının süresi belirleyicidir. Bu iki hesap farklı belgelerle kurulur ve farklı usul kurallarına tabi olabilir. Dosya açılırken taleplerin bu ayrım gözetilerek düzenlenmesi, sonraki aşamalarda hesap karışıklığını önler.
Ücretin Gerçek Tutarının İspatı
- Bordroda görünen ücret ile banka hesabına yatan tutarın karşılaştırılması
- Elden yapılan ödemelerin yazışma, tanık veya kayıtla desteklenmesi
- Yol, yemek, prim ve ikramiye gibi düzenli ödemelerin giydirilmiş ücrete eklenmesi
- Fazla çalışma iddiası için giriş çıkış kayıtları ve vardiya çizelgeleri
- Sigorta bildirimlerindeki eksik gün ve eksik kazanç kayıtlarının tespiti
Kaza Dosyasında Kusur Belgelerinin Toplanması
İş kazası dosyalarının çekirdeğini iş sağlığı ve güvenliği kayıtları oluşturur. Risk değerlendirme raporu, eğitim ve zimmet tutanakları, kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri, periyodik bakım kayıtları ve kaza sonrası tutulan tutanaklar mümkün olan en erken aşamada istenmelidir. Bunlara ek olarak kurum müfettiş raporu, varsa ceza soruşturması dosyası ve sağlık kurulu raporları takibe alınmalıdır. Bu belgeler geç istendiğinde tanık beyanları zayıflar ve iş yerindeki fiili durum değişmiş olur.
Arabuluculuk mu, Doğrudan Dava mı?
İşçilik alacakları bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı olarak öngörülmüştür. Buna karşılık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından kapsam farklıdır. Bu nedenle kontrol listesinin ilk maddesi, her talep için zorunlu arabuluculuk kapsamının ayrı ayrı teyit edilmesidir. Kapsamın yanlış değerlendirilmesi, dosyanın esasa girilmeden usulden sonuçlanmasına yol açabilir.
Arabuluculuk masasına oturulduğunda, anlaşma metninin hangi alacakları kapsadığı tek tek yazılmalıdır. Genel ifadelerle kurulan ibra metinleri, sonradan açılacak tazminat davasında beklenmedik bir engel hâline gelebilir. Kaza nedeniyle açılabilecek tazminat taleplerinin saklı tutulup tutulmadığı metinde açıkça belirtilmelidir.
Dava Aşamasında Hesap Yönetimi
Dava tercih edildiğinde, hesap raporlarının denetlenmesi savunmanın en önemli parçasıdır. Rapordaki ücret, çalışma süresi, kusur oranı ve iskonto yöntemi ayrı ayrı kontrol edilmeli; kuruma yapılan ödemelerin mahsubu gözden kaçırılmamalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Kaza dosyaları kusur ve maluliyet oranına göre büyük farklılıklar gösterdiğinden, hesap ve usul planının belgeler görülerek yapılması gerekir.