İş ilişkisinin sona ermesinden doğan uyuşmazlıklarda hesabın merkezinde iki veri vardır: çalışılan sürenin gerçek uzunluğu ve ücretin gerçek tutarı. SGK kayıtları ile fiilî durum örtüşmediğinde, kıdem hesabı daha ilk adımda yanlış kurulur. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde hazırlanan bu liste, arabuluculuk masasında veya dava dilekçesinde rakam beyan etmeden önce yapılacak kontrolleri toplar.
Hizmet Kaydı ile Fiilî Çalışma Arasındaki Kopukluk
Geç yapılan işe giriş bildirimi, aralarda görünen çıkış kayıtları, farklı unvanlarla bildirim veya grup şirketleri arasında kaydırılan sigortalılık, kıdem süresini kâğıt üzerinde kısaltır. Bu tablo tespit edilmeden yapılan hesap, hem talebin eksik kurulmasına hem de sonradan ıslah ihtiyacına yol açar. Hizmet dökümü, işe giriş bildirgesi ve varsa iş yeri sicil kayıtları yan yana okunmalıdır.
Giydirilmiş Ücretin Belgelenmesi
Kıdem hesabında esas alınan ücret, çıplak brüt ücretten ibaret değildir; süreklilik gösteren yol, yemek, ikramiye ve benzeri ödemeler hesaba dâhil edilir. Buradaki risk, bu kalemlerin varlığının bordroyla değil sadece beyanla ileri sürülmesidir. Banka kayıtları, yemek kartı yüklemeleri, servis listeleri ve toplu iş sözleşmesi hükümleri bu noktada belirleyici olur.
Dosya Hazırlığında Kontrol Listesi
- SGK hizmet dökümünün tüm dönemler için temin edilmesi
- Bordroların imzalı nüshalarıyla banka ödeme kayıtlarının karşılaştırılması
- Fesih bildiriminin tarihi, şekli ve gerekçesinin belgelenmesi
- Yıllık izin, fazla çalışma ve hafta tatili kayıtlarının ayrıştırılması
- Daha önce imzalanmış ibraname veya sulh belgelerinin gözden geçirilmesi
Arabuluculuk Masasında Söylenen Rakam Bağlar
İşçilik alacaklarında dava öncesi arabuluculuk, kanunda dava şartı olarak düzenlenmiştir. Masada varılan anlaşma ise ileride o kalemler yönünden dava açılmasını fiilen kapatır. Bu nedenle görüşmeye, kalem kalem hesaplanmış bir tabloyla gidilmesi; anlaşma metninde hangi alacakların kapsandığının ve hangilerinin saklı tutulduğunun açıkça yazılması gerekir.
Anlaşmak mı, Dava Yolunu Sürdürmek mi?
Tercihi belirleyen ölçütler tahsil kabiliyeti, belge gücü ve sürenin maliyetidir. İşveren tarafında ödeme güçlüğü belirtileri varsa, hesabın bir kısmından vazgeçerek erken tahsil rasyonel olabilir. Buna karşılık hizmet süresi tespiti gibi ileride emeklilik hakkını etkileyecek başlıklar varsa, sadece parasal anlaşmayla kapatılan dosya uzun vadede daha büyük kayıp doğurabilir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme içindir; her iş ilişkisinin kendi belgeleri ve çalışma düzeni sonucu değiştirir. Anlaşma metnini imzalamadan önce hesabınızı bir hukukçuyla birlikte kontrol etmeniz tavsiye edilir.