İş sözleşmesi feshedilen çalışan için iki ayrı hesap aynı anda işler: işe iade talebinin süreye bağlı yolu ve fazla mesai gibi ücret eki alacaklarının ispat yükü. 4857, 7036, 5510 ve 6331 birlikte değerlendirildiğinde, arabuluculuk masasında verilecek anlaş ya da dava aç kararının, bu iki hesabın ayrı ayrı yapılmasından sonra verilmesi gerektiği görülür.
İki Talebin Farklı Mantığı
İşe iade talebi, feshin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığına odaklanır ve kısa bir başvuru süresine tabidir; fesih bildiriminden itibaren işleyen bu süre kaçırıldığında talep esastan incelenmez. Fazla mesai alacağı ise feshin geçerliliğinden bağımsızdır ve tamamen ispat meselesidir. Aynı masada görüşülseler bile, birinin pazarlık değeri diğerinden farklıdır.
Fazla Mesai İspatında Delil Haritası
- Puantaj, giriş çıkış kayıtları, kartlı geçiş logları ve bunların hangi döneme ait olduğu
- Vardiya çizelgeleri, üretim raporları, servis saatleri ve nöbet listeleri
- Aynı dönemde çalışmış tanıkların hangi bölümde ve hangi tarihlerde bulunduğu
- Ücret bordrolarında fazla mesai tahakkuku olup olmadığı ve bordroların ihtirazi kayıtla imzalanıp imzalanmadığı
- Kurumsal e-posta, iş takip sistemi ve mesajlaşma kayıtlarının çalışma saatlerini gösterip göstermediği
Masada Rakamı Belirleyen Unsurlar
Bordroda fazla mesai tahakkuku bulunması ve bordronun kayıtsız imzalanmış olması, o dönem için ispat dengesini işveren lehine çevirebilir. Tanık beyanına dayalı hesaplarda mahkemenin takdiri indirim uygulaması ihtimali de teklifi değerlendirirken hesaba katılmalıdır. Buna karşılık işe iade bakımından fesih yazısında somut sebep gösterilmemişse, işverenin dava riski belirgin biçimde artar ve bu, masadaki dengeyi çalışan lehine kaydırır.
Anlaşma Tutanağı İmzalanmadan Önce
- Tutanakta hangi alacak kalemlerinin kapsandığını ad ad yazdırın; genel ibra ifadesinin sonuçlarını değerlendirin.
- İşe iade ile kıdem, ihbar ve ücret eki alacaklarının aynı kalemde eritilip eritilmediğini kontrol edin.
- Ödemenin brüt mü net mi olduğunu, kesintilerin kim tarafından karşılanacağını netleştirin.
- SGK bildirimlerinin ve çıkış kodunun düzeltilip düzeltilmeyeceğini metne ekleyin.
- Anlaşmama hâlinde son tutanak tarihinden itibaren işleyecek dava süresini takvime işleyin.
Tutanak imzalandıktan sonra aynı kalem için dava açmak kural olarak mümkün olmadığından, kapsam metni imzadan önce satır satır okunmalıdır. Çalışma düzeni, işyeri kayıtlarının niteliği ve fesih gerekçesi her dosyada farklı olduğundan, karar öncesinde bir hukukçudan görüş alınması sağlıklı olur.