İş sözleşmesi işveren tarafından feshedilen çalışan, feshin geçersizliğini ileri sürerek işe iadesini isteyebilir. Bu davanın kaderi büyük ölçüde tek bir soruya bağlıdır: feshin geçerli bir nedene dayandığını kim kanıtlayacak? 4857 sayılı İş Kanunu iş ilişkisini, 7036 sayılı Kanun iş yargısını, 5510 sosyal güvenliği, 6331 ise iş sağlığı ve güvenliğini düzenler. Bu rehber ispat dengesine odaklanır.
İspat Yükü İşverendedir
İşe iade davasında önemli bir denge vardır: feshin geçerli bir nedene dayandığını işveren ispatlamak zorundadır. Çalışan, iş güvencesi kapsamında olduğunu ve feshin kendisine tebliğ edildiğini ortaya koyar; feshin haklılığını gösterme yükü karşı taraftadır. İşçi bir başka nedene (örneğin sendikal sebebe) dayanıyorsa, bu iddiayı kendisi ortaya koymalıdır.
Kapsam ve Ön Koşullar
- İş güvencesinden yararlanmak için belirli bir kıdem ve işyerinde asgari çalışan sayısı gibi koşullar aranır.
- Fesih yazılı yapılmalı ve neden açıkça gösterilmelidir; belirsiz gerekçe geçersizlik sebebidir.
- Performansa veya davranışa dayalı fesihte, çalışandan savunma alınmış olması beklenir.
Önce Arabuluculuk
İşe iade talebinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur ve bu başvuru için kısa, hak düşürücü nitelikte bir süre işler. Fesih bildiriminin tebliği ile bu sürenin başlaması nedeniyle, tarih titizlikle kayıt altına alınmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava yolu açılır.
Davanın Sonucu Ne Getirir?
Fesih geçersiz bulunursa, işçinin işe iadesine karar verilir. İşveren işçiyi süresinde işe başlatmazsa, iş güvencesi tazminatı ve boşta geçen süreye ilişkin ücret gündeme gelir. Bu nedenle dava yalnızca iade değil, aynı zamanda parasal sonuç yönüyle de değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler işe iade davasını genel hatlarıyla anlatır. İş güvencesi kapsamı, süreler ve ispat durumu somut olayınıza göre değişir; fesih bildirimini aldıktan sonra vakit kaybetmeden değerlendirme almanız önemlidir.