Fesihten sonra işçinin önünde iki ayrı hesap durur: işe iade talebinin sonucu ve fesihle doğan alacakların tutarı. Bu ikisi çoğu zaman birbirine karıştırılır, oysa farklı yollarla, farklı sıralarla ilerler. Aşağıda işe iade süreci ile kıdem hesabının nasıl bağlantı kurduğu ve hangi kayıt eksikliklerinin sonucu değiştirdiği anlatılmaktadır.
Fesih Bildiriminin Okunması
Her şeyden önce fesih bildiriminin yazılı olup olmadığı, gerekçesinin açıkça yazılıp yazılmadığı ve savunma alınıp alınmadığı incelenmelidir. 4857 sayılı Kanun bakımından geçerli sebeple yapılan fesih ile haklı sebeple derhal fesih birbirinden farklı sonuçlar doğurur; ilkinde kıdem ve ihbar hakları kural olarak korunurken ikincisinde tartışma sebebin ağırlığına kayar. Bildirimde yazılmayan bir gerekçenin sonradan ileri sürülmesi de ayrı bir tartışma başlığıdır.
Sıra Meselesi: Arabuluculuk Önce Gelir
7036 sayılı Kanun kapsamında işçi ve işveren arasındaki alacak ile işe iade uyuşmazlıklarında arabuluculuk, dava açılmadan önce tamamlanması gereken bir aşamadır. Bu aşama atlandığında dava usulden reddedilir ve arada geçen zaman kayba dönüşür. Arabuluculuk tutanağının içeriği de önemlidir: hangi taleplerin görüşüldüğü, anlaşmanın kapsamı ve hangi kalemlerin dışarıda bırakıldığı tutanakta açık yazılmalıdır.
Kıdem Hesabını Belirleyen Kayıtlar
- İşe giriş ve çıkış tarihlerini gösteren SGK hizmet dökümü
- Giydirilmiş ücretin hesabına giren yol, yemek, prim ve düzenli yardımların belgesi
- Elden yapılan ödemeler varsa bunları gösteren banka hareketleri veya yazışmalar
- Aynı işverene ait farklı şirketlerde geçen sürelerin birlikte değerlendirilmesini sağlayan kayıtlar
- Fasılalı çalışmalarda her dönemin ayrı ayrı belgelenmesi
Kayıt Eksikliği Nerede Sonuç Değiştirir
Uyuşmazlıkların büyük bölümü ücretin gerçek tutarı ve fazla çalışmanın varlığı üzerinde yoğunlaşır. Bordroda görünen ücretin gerçeği yansıtmadığı iddiası, banka kayıtları veya yazışmalarla desteklenmediğinde havada kalır. Aynı şekilde fazla çalışma iddiası için giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri, işyeri iletişim kayıtları ve tanık beyanları birlikte değerlendirilir. Bu kayıtların önemli bir kısmı işverende bulunduğundan, dosyaya getirtilmesi baştan talep edilmelidir.
İşe İade Sonrası Aşamayı Planlamak
- Lehe sonuç alınması halinde işverene yapılacak başvurunun süresi ve biçimi baştan not edilir.
- Başvurunun yapıldığı, tebliğ kaydıyla belgelenir.
- İşe başlatılmama ihtimaline bağlı tazminat ile boşta geçen süre alacağının hesabı önceden çalışılır.
- Bu kalemlerin daha önce ödenen kıdem ve ihbar tutarlarıyla mahsup ilişkisi gözden geçirilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir ve her iş ilişkisinin kendine özgü koşulları vardır. Fesih bildiriminizin ve ödeme belgelerinizin somut olarak değerlendirilmesi için bir hukukçudan destek almanız faydalı olacaktır.