İş kazası yaşayan işçinin dosyasında çoğu zaman tek bir talep bulunmaz. Maddi ve manevi tazminatın yanında kıdem, ihbar ve fazla mesai gibi işçilik alacakları da gündeme gelir. Bu taleplerin usul bakımından aynı yolu izlediği varsayımı, dosyanın bir bölümünün usulden reddedilmesine yol açan yaygın bir yanılgıdır.
Arabuluculukta Kritik Ayrım
İş mahkemelerine ilişkin 7036 sayılı Kanun, işçilik alacaklarına ilişkin davalarda arabuluculuğu dava şartı yapmıştır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara bağlı rücu davaları bu şartın dışındadır. Aynı olaydan doğsa da fazla mesai alacağı bir işçilik alacağıdır ve arabuluculuk sürecinden geçirilmeden dava konusu yapılamaz. Bu nedenle iki talep için farklı bir usul haritası kurulması gerekir.
Fazla Mesainin İspatında Ne İşe Yarar
- İşyeri giriş çıkış kayıtları, kartlı geçiş veya parmak izi sistemi dökümü.
- Puantaj cetvelleri ve vardiya çizelgeleri; işveren sunmuyorsa dosyaya getirtilmesi talep edilir.
- İşe ilişkin mesajlaşma ve e-posta trafiğinin saat bilgisiyle birlikte dökümü.
- Servis saatleri, yemek kartı kullanım kayıtları ve araç takip verileri gibi dolaylı kayıtlar.
- Aynı dönemde çalışmış tanıkların, çalışma düzenini somut olarak anlatabilecek kişilerden seçilmesi.
Bordro İmzası ve İhtirazi Kayıt
Fazla mesai tahakkuku içeren ve işçi tarafından imzalanmış bordrolar, o dönem için ödemenin yapıldığı yönünde güçlü bir gösterge oluşturur. Bu durumda tartışma, bordroda görünen saatin gerçek çalışmayı yansıtmadığı noktasına kayar ve yazılı delille desteklenmesi beklenir. İmza sırasında ihtirazi kayıt düşülmesi, sonraki aşamada dosyanın en değerli belgesi hâline gelebilir. Kazadan sonra istirahat raporlu geçen dönemin fazla mesai hesabından ayrıştırılması da ayrıca kontrol edilmelidir.
İş Kazası Tarafında Paralel Yürüyen İşler
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş güvenliği belgelerinin, eğitim kayıtlarının ve risk değerlendirmesinin dosyaya getirtilmesi istenir.
- Kazanın 5510 sayılı Kanun kapsamında kuruma bildirilip bildirilmediği kontrol edilir; bildirim eksikliği ayrı bir tartışma başlığıdır.
- Sürekli iş göremezlik oranının tespiti için kurum dosyası ve sağlık kurulu raporları istenir.
- Kurumca yapılan ödemelerin tazminat hesabında nasıl dikkate alınacağı baştan planlanır.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; iş kazası dosyalarında kusur dağılımı ve hesap yöntemi sonucu doğrudan etkilediğinden, başvurudan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.