İş kazası sonrası açılacak tazminat davalarında iki teknik konu, dosyanın hızını ve sonucunu birlikte belirler: arabuluculuğun dava şartı olup olmadığı ve davanın hangi yer iş mahkemesinde açılacağı. 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde ilerleyen bu süreçte, kaza anına ilişkin kayıtların ilk günlerde toplanması ispat gücünü doğrudan etkiler.
Arabuluculuk Herkes İçin Zorunlu Değildir
İşçilik alacaklarında arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Buna karşılık iş kazasından veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu şartın dışında tutulmuştur. Uygulamada sık görülen hata, iş kazası tazminatı için gereksiz yere arabuluculuk süreci yürütülmesi ya da tersine, aynı dilekçede yer alan kıdem ve ihbar tazminatı kalemleri için zorunlu başvurunun atlanmasıdır. Talep kalemleri karma ise her kalem ayrı değerlendirilmelidir.
Yetkili Mahkeme Seçenekleri
İş uyuşmazlıklarında kural olarak davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Kazanın şantiyede veya geçici görev yerinde gerçekleştiği hâllerde bu seçim, keşif ve tanık dinlenmesi bakımından pratik bir avantaja dönüşebilir. Alt işveren ilişkisi varsa, asıl işverenin de davaya dahil edilip edilmeyeceği yetki tercihinden önce kararlaştırılmalıdır.
Kaza Anına Ait Kayıtlar Zamanla Kaybolur
İş kazası dosyalarında delil eksikliği çoğunlukla ilk haftada oluşur. Öncelikli olarak temin edilmesi gereken belgeler şunlardır:
- İşveren tarafından düzenlenen kaza bildirimi ve kuruma yapılan bildirim kaydı
- İş güvenliği uzmanı raporları, risk değerlendirmesi ve eğitim katılım tutanakları
- Kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri
- Kolluk tutanağı, olay yeri fotoğrafları ve varsa kamera kayıtlarına ilişkin talep
- Hastane kayıtları, epikriz ve sürekli iş göremezlik oranına ilişkin kurum kararı
Kusur ve Zarar Hesabı İki Ayrı Bilirkişi İşidir
Dosyanın esasında kusur dağılımı ile tazminat hesabı ayrı incelemelerdir. Kusur raporuna itiraz edilirken teknik mevzuata dayalı somut eleştiri getirilmezse, itiraz genel nitelikte kaldığı için karşılık bulmaz. Hesap raporunda ise kazanç tespiti, bakiye ömür ve iş göremezlik oranının doğru alınıp alınmadığı satır satır kontrol edilmelidir.
Kurum Alacağı ve Rücu Boyutu
Sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında yapılan ödemelerin, tazminat hesabından mahsubu ve işverene rücu edilmesi ayrı bir hukuki ilişki doğurur. Bu ihtimal baştan öngörülmezse, davanın sonunda hüküm altına alınan miktar beklenenden düşük kalabilir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; kazanın oluş biçimi, sigortalılık durumu ve işyeri organizasyonu sonucu değiştirir. Kaza sonrasında belgeler dağılmadan bir iş hukuku değerlendirmesi yaptırmak, sonraki aşamalarda telafisi güç eksikleri önler.