Mobbing iddiası, iş hukukunda kanıtlanması en zor başlıklardan biridir. İddianın hukuki değeri, çoğu zaman haklı nedenle fesih gerekçesi olarak ortaya çıkar ve bu da doğrudan kıdem tazminatı hesabını etkiler. Bu nedenle mobbing dosyası, tazminat dosyasından ayrı düşünülemez.
İddianın Hukuki Sonucu Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu, işçiye haklı nedenle derhâl fesih imkânı tanır. Sistematik biçimde yürütülen, işçiyi yıldırmaya yönelik davranışlar bu kapsamda değerlendirilebilir. Fesih haklı nedene dayandığında işçi kıdem tazminatına hak kazanır; ihbar tazminatı ise farklı bir rejime tabidir. Ayrıca 6331 sayılı Kanun çerçevesinde işverenin çalışanın sağlığını koruma yükümlülüğü ve TBK'nın işçiyi gözetme borcuna ilişkin hükümleri, manevi tazminat talebinin dayanağını oluşturabilir.
Dava Şartı Arabuluculuk Atlanamaz
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca, işçi ve işveren alacağı ile işe iade taleplerinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuk aşaması tamamlanmadan açılan dava usulden reddedilir. Son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Arabuluculuk sürecinin de fesih tarihine bağlı sürelerle ilişkisi bulunduğundan, özellikle işe iade talebinde başvurunun geciktirilmemesi gerekir.
İş Mahkemesinde Yetki
Dava, davalı gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir. Bu ikinci seçenek, merkezi başka ilde olan büyük işverenlere karşı dava açan işçi için pratik bir kolaylık sağlar. İş sözleşmesine konulan ve işçiyi uzak bir yer mahkemesine zorlayan yetki kayıtları, iş hukukundaki koruyucu düzen karşısında sonuç doğurmaz.
Mobbingin İspatında Delil Toplama
Mobbing tek bir olayla değil, süreklilik gösteren bir örüntüyle ispatlanır. Bu nedenle delil, olay bazında değil kronolojik olarak toplanmalıdır:
- Tarih, saat ve içerik bilgisi taşıyan kişisel kayıt tutulması.
- Görev tanımı dışı işler verildiğini gösteren e-posta ve yazılı talimatlar.
- Performans değerlendirmelerindeki ani değişimin belgelenmesi.
- İzin, rapor ve devamsızlık kayıtlarının süreçle ilişkilendirilmesi.
- Sağlık kuruluşuna başvuru varsa, bu başvurulara ait kayıtlar.
- Aynı ortamda çalışan tanıkların isim ve iletişim bilgilerinin fesih öncesinde not edilmesi.
Tanık delilinin iş davalarında ağırlığı yüksektir; ancak hâlen çalışmakta olan tanıkların beyanı ile işten ayrılmış tanıkların beyanı arasında değerlendirme farkı doğabileceği hesaba katılmalıdır.
Kıdem Hesabına Yansıma
Kıdem tazminatı, çalışma süresi ve giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Ücretin bir kısmı elden ödenmişse, gerçek ücretin ispatı ayrı bir tartışma açar; banka kayıtları, 5510 kapsamındaki SGK bildirimleri ve emsal ücret araştırması bu noktada devreye girer. Yol, yemek ve düzenli ikramiye gibi ödemelerin hesaba dâhil edilmesi talep dilekçesinde ayrıca istenmelidir.
Bu içerik genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır; fesih şekli ve çalışma koşullarınız sonucu değiştirir. Fesih öncesinde delil hazırlığınızı bir hukukçuyla planlamanız, sonraki aşamaları belirgin biçimde kolaylaştırır.