İş sözleşmesinin feshinden sonra gündeme gelen işe iade talebi ile fazla çalışma ücreti talebi, aynı çalışma ilişkisinden doğsa da farklı takvimlerde ve farklı ispat mantığıyla ilerler. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar çerçevesinde bu iki hattı ayrı ayrı planlamak gerekir.
Dava Şartı Olarak Arabuluculuk
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve işe iade uyuşmazlıklarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması aranır. Bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuk sürecinde düzenlenen son tutanağın tarihi, dava açma süresinin hesabında belirleyici olduğundan tutanağın bir örneği mutlaka saklanmalıdır. Anlaşma sağlanan konuların tutanakta net biçimde yazılması da önemlidir; kapsamı belirsiz bir anlaşma, sonradan hangi kalemlerin sona erdiği tartışmasını doğurur.
Yetkili İş Mahkemesi
Dava, davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği gibi işin yapıldığı yer mahkemesinde de açılabilir. Şubeler arasında dolaşarak çalışmış bir işçi bakımından "işin yapıldığı yer" birden fazla olabileceğinden, hizmet süresinin ağırlıklı olarak geçtiği yerin kayıtla desteklenmesi yerinde olur. İşyerinin devri veya alt işveren ilişkisi varsa, davanın kime yöneltileceği yetki kadar önemli bir tercihtir.
İşe İade ve Ücret Alacaklarının Ayrı Takvimleri
İşe iade talebi, feshin tebliğinden itibaren işleyen kısa bir süreye bağlıdır ve bu süre kaçırıldığında talep tümüyle ortadan kalkar. Fazla mesai, yıllık izin ve benzeri ücret alacakları ise daha uzun bir zamanaşımı süresine tabidir. İki talebin aynı hızla ilerlediğini varsaymak, en sık karşılaşılan hak kaybı nedenlerindendir.
Fazla Mesai Nasıl İspatlanır?
Fazla çalışma iddiasında ispat yükü kural olarak işçidedir; ancak işverenin tutmakla yükümlü olduğu kayıtların sunulmaması da aleyhe değerlendirilebilir. Dosyaya konulabilecek kaynaklar şunlardır:
- Puantaj cetvelleri ve giriş-çıkış (PDKS) kayıtları
- Bordroların imzalı örnekleri ve varsa ihtirazi kayıt şerhleri
- Vardiya çizelgeleri ve nöbet listeleri
- Kurumsal e-posta, mesajlaşma ve iş takip sistemi kayıtları
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanları
Bordro İmzasının Etkisi
Fazla çalışma tahakkuku içeren bir bordronun itirazsız imzalanması, o döneme ilişkin talebi zayıflatabilir. Bu nedenle ödeme belgelerinin dönem dönem incelenmesi ve hangi ayların ihtilaflı olduğunun baştan ayrıştırılması gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; feshin biçimi ve işyerinin kayıt düzeni sonucu değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, fesih bildirimini aldıktan sonra vakit kaybetmeden bir hukukçuya başvurmanız önerilir.