İşe iade talebinde bulunan çalışanların önemli bir kısmı, feshin haksızlığı tartışılmadan yalnızca takvim nedeniyle sonuç alamaz. 4857 ve 7036 sayılı kanunların kurduğu düzende arabuluculuk, işe iade davası için bir seçenek değil dava şartıdır. Bu kontrol listesi, arabuluculuk aşamasında yapılan süre ve delil hatalarını azaltmaya odaklanır.
İki Ayrı Süre, İki Ayrı Başlangıç
Birinci süre, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen ve arabulucuya başvuru için tanınan bir aylık süredir. İkinci süre, anlaşamama tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren işleyen ve dava açmak için tanınan iki haftalık süredir. Bu ikisi birbirinin yerine geçmez; arabuluculuğa zamanında başvurup son tutanaktan sonra dava açmayı geciktirmek de aynı sonucu doğurur. Her iki tarih de fesih dosyasının ilk sayfasına yazılmalıdır.
Fesih Anında Toplanması Gereken Belgeler
- Fesih bildiriminin yazılı sureti ve tebliğ tarihini gösteren imza veya tebligat kaydı.
- Feshin gerekçesini gösteren yazı; gerekçesiz fesihte bu eksiklik başlı başına savunma malzemesidir.
- Savunma istem yazısı ve verilen savunmanın sureti; performans veya davranış gerekçeli fesihlerde savunma alınmaması kritik bir usul eksikliğidir.
- Bordrolar, puantaj kayıtları, işyeri giriş-çıkış verileri ve organizasyon şeması.
- İşyerindeki çalışan sayısını ve kıdemi gösteren kayıtlar; iş güvencesi kapsamının belirlenmesi buna bağlıdır.
Arabuluculuk Görüşmesini Delil Kaybı Yeri Haline Getirmemek
Arabuluculuk görüşmesinde yapılan beyanlar kural olarak davada delil olarak kullanılamaz; ancak taraflar tutanağa yazdırdıkları hususlarla bağlı kalır. Anlaşma sağlanamadığında düzenlenen son tutanakta talebin konusunun eksik veya dar yazılması, sonraki davada talep kapsamı tartışmasına yol açar. Tutanakta işe iade talebinin yanında boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatının da yer alması gerekir.
Anlaşma Metnini İmzalamadan Önce
Arabuluculuk sonunda imzalanan anlaşma belgesi icra edilebilirlik taşır ve kapsamına giren talepler bakımından yolu kapatır. Bu nedenle metinde hangi alacakların ibra edildiği tek tek okunmalı; kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları için genel ve toptan ibra ifadelerinden kaçınılmalıdır. İmza öncesi hesaplama yapılmadan kabul edilen tutarlar sonradan düzeltilemez.
İş Sağlığı ve SGK Boyutunu Atlamamak
Fesih dosyası hazırlanırken 5510 kapsamındaki hizmet dökümü ile fiili çalışma dönemi karşılaştırılmalı, eksik gün bildirimleri not edilmelidir. 6331 kapsamındaki eğitim ve risk kayıtları, davranış gerekçeli fesihlerde işverenin iddiasını sınayan belgelerdir.
Bu rehber genel bilgi sunar; işyerinizin büyüklüğü ve fesih gerekçesi süreci değiştirir. Arabulucuya başvurmadan önce belgelerinizi bir iş hukuku vekiliyle gözden geçirmeniz, geri dönüşü olmayan sonuçları önler.