Mobbing iddiası, iş hukukunun ispatı en zor başlıklarından biridir. Çünkü zarar veren davranış tek bir olayda değil, zamana yayılmış bir süreklilik içinde ortaya çıkar. Buna bir de fesih hâlinde işleyen kısa başvuru süresi eklenince, haklı işçinin dosyasız kalması sık görülen bir sonuç olur. Bu rehber, kayıt tutma düzeni ile süre yönetimini birlikte ele alır.
Süreklilik ve Sistematiklik Nasıl Gösterilir
Tek bir tartışma veya sert bir eleştiri kural olarak mobbing sayılmaz. Belirleyici olan davranışın belirli bir kişiye yönelik, tekrarlanan ve işçiyi işten uzaklaştırma sonucunu doğuracak biçimde sürmesidir. Bu nedenle kayıt tutmanın biçimi önemlidir: tarih, saat, olay, tanık ve sonuç şeklinde tutulan bir günlük, tek tek bakıldığında önemsiz görünen olayları bir örüntü hâline getirir. Bu günlük, olay anına yakın zamanda tutulduğunda daha güçlü bir izlenim yaratır.
Toplanabilecek Kayıtlar
- Görev tanımının, unvanın veya çalışma yerinin tek taraflı değiştirildiğini gösteren yazılar
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma yazışmaları, toplantı davetleri ve tutanaklar
- Puantaj, izin ve fazla çalışma kayıtlarındaki ani değişiklikler
- Savunma istem yazıları ve verilen disiplin cezaları
- Sağlık kuruluşu başvuruları ve varsa psikiyatrik değerlendirme kayıtları
- Aynı davranışa maruz kalan veya olayı gören çalışanların bilgileri
İşverenin Yükümlülüğünü Harekete Geçirmek
4857 sayılı İş Kanunu işvereni işçiyi gözetmekle yükümlü kılar; 6331 sayılı Kanun ise iş sağlığı ve güvenliği kapsamında psikososyal riskleri de içine alan bir koruma çerçevesi kurar. Bu nedenle mobbing iddiasında işverene yazılı bildirim yapılması, hem koruma talebi hem de ispat aracıdır. Bildirim yapılmamışsa, işverenin durumu bilmediği savunması güçlenir. Bildirimin kurum içi kanaldan yapılması ve kaydının saklanması gerekir.
Bir Aylık Süre ve Arabuluculuk Kapısı
İş sözleşmesi feshedilirse takvim hızla daralır. İş güvencesi kapsamındaki işçi bakımından, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca arabuluculuk, işe iade talebi bakımından dava şartıdır. Bu süre geçtiğinde iddianın haklılığı sonucu kurtarmaz. Ayrıca haklı nedenle derhal fesih hakkının kullanılması da ayrı ve kısa bir süreye bağlıdır; bu nedenle istifa yerine haklı fesih yolunun seçilmesi hâlinde gerekçenin yazılı olarak bildirilmesi gerekir.
Talepleri Ayrıştırmak
Mobbing dosyasında talepler tek kaleme sıkıştırılmamalıdır. İşe iade veya kıdem ve ihbar alacakları, kötüniyet tazminatı ile kişilik haklarının ihlalinden doğan manevi tazminat farklı hukuki dayanaklara sahiptir. 5510 sayılı Kanun kapsamında sağlık sonuçları gündeme geliyorsa bu boyut ayrıca değerlendirilmelidir. Her talebin karşısına dayanağını yazmak, dosyanın anlaşılırlığını doğrudan artırır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her iş ilişkisi kendi belgeleri ve süreleri içinde değerlendirilmelidir. İşyerinde sistematik bir baskı yaşadığınızı düşünüyorsanız, süre kaybı riski nedeniyle kayıtlarınızı hazırlayıp hukuki görüş almanız yararlı olacaktır.