İşçilik alacağı dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman hakkın varlığı değil, hesaplamaya esas alınacak verilerin ispatıdır. Kıdem tazminatı hesabı; giriş çıkış tarihleri, giydirilmiş brüt ücret ve fesih sebebi üçgeninde kurulur. Bu üç unsurdan biri belgelenemediğinde, işçi lehine kabul edilen bir alacak dahi beklenenin çok altında hesaplanabilir.
Giydirilmiş Ücretin Belgelenmesi
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında kıdem hesabına yalnızca çıplak ücret değil, süreklilik gösteren yan menfaatler de eklenir. Yol, yemek, konaklama, düzenli ikramiye ve benzeri ödemeler bordroda görünmüyorsa; banka hesabına yapılan düzenli transferler, işyeri duyuruları ve yazışmalar üzerinden ortaya konmalıdır. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki prim bildirimlerinde ücretin asgari düzeyde gösterildiği dosyalarda, gerçek ücretin ispatı ayrı bir çalışma gerektirir.
Fazla Mesai ve İmzalı Bordronun Etkisi
- İmzalı ve fazla mesai tahakkuku içeren bordrolar, aksi yazılı belgeyle ispatlanmadıkça güçlü bir karine oluşturur.
- Giriş çıkış turnike kayıtları, araç takip verileri ve nöbet çizelgeleri çalışma düzenini gösterir.
- Tanık beyanları, çalışma dönemlerinin örtüşmesi ölçüsünde değer taşır.
- Yıllık izin kullanımının ispatı kural olarak işverene aittir.
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki eğitim ve sağlık gözetimi kayıtları da çalışma süresine dair veri sunar.
Arabuluculuk Aşamasında Yapılan Hatalar
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır. Bu aşamada imzalanan anlaşma belgesinde alacak kalemlerinin tek tek yazılmaması, sonradan açılacak davada ibra tartışması doğurur. Hangi kalemin ne tutarla karşılandığı yazılmadığında, işçi lehine görünen bir anlaşma tüm talepleri kapatan bir metne dönüşebilir.
Fesih Sebebinin Yazılı Olması
Fesih bildiriminde gösterilen sebep, sonradan değiştirilemez niteliktedir. Bu nedenle işçinin haklı nedenle fesih iddiası da işverenin geçerli sebep savunması da yazılı bildirim üzerinden değerlendirilir. Bildirimin tebliğ edildiği tarih ise hem ihbar hesabını hem de dava sürelerini etkiler.
Dosya Açılmadan Önce
- Hizmet dökümü ve işe giriş çıkış bildirgeleri temin edildi mi?
- Son bir yıla ait banka hareketleri ve bordrolar karşılaştırıldı mı?
- Fesih bildirimi ve tebliğ tarihi belgelendi mi?
- Arabuluculuk tutanağında kalemler ayrı ayrı yazıldı mı?
- Tanık listesi çalışma dönemine göre oluşturuldu mu?
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Hesaplamalar çalışma düzenine göre önemli ölçüde değiştiğinden, talepte bulunmadan önce dosyanızın hukuki değerlendirmesini yaptırmanız yerinde olur.