Mobbing dosyalarının önemli bir kısmı olay yaşanmadığı için değil, yaşananlar belgelenebilir hâle getirilmediği için sonuçsuz kalır. Sistematik baskı iddiası tek bir olaya değil, tekrar eden bir örüntüye dayandığından ispat yükü de klasik iş alacağı dosyalarından farklı işler. Bu rehber, 4857, 6331, 5510 ve 7036 çerçevesinde dosyayı dava açılmadan önce delil eksikliği yönünden gözden geçirmek isteyenler için hazırlanmıştır.
Mobbing İddiasını Diğer İş Uyuşmazlıklarından Ayıran Nokta
Ücret veya fazla çalışma alacağında tartışma çoğunlukla belirli bir rakam üzerinden yürür. Mobbingde ise iddia; süreklilik, kasıt ve kişiliğe yönelik olma unsurlarının birlikte gösterilmesini gerektirir. Tek bir sert e-posta genellikle yeterli görülmez; buna karşılık aynı içerikte tekrarlanan görev değişiklikleri, izole edici oda/görev tahsisleri veya sistematik performans yazışmaları bir bütün olarak anlam kazanır.
İşyerinde Üretilen ve Sonradan Bulunamayan Deliller
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtları — iş ilişkisi bittiğinde erişim kapanır
- Kartlı geçiş, vardiya ve görev dağılım çizelgeleri
- Disiplin/savunma istem yazıları ve bunlara verilen cevaplar
- İşyeri hekimi ve iş sağlığı birimi kayıtları ile psikiyatrik başvuru evrakı
- İç şikâyet hattına yapılan bildirimlerin tarih ve numarası
Delil Eksikliğini Erken Yakalayan Kontrol Adımları
- Olayları tarih–kişi–tanık sütunlu tek bir kronolojiye dökün; hafızaya bırakılan her ayrıntı zamanla tartışmalı hâle gelir.
- Her satırın karşısına o olayı doğrulayan belgenin adını yazın; boş kalan satırlar dosyanın gerçek zayıf noktasıdır.
- Kişisel cihazlarda bulunan kayıtların hukuka uygun biçimde elde edilip edilmediğini ayrıca değerlendirin.
- Tanıkların hâlen aynı işyerinde çalışıp çalışmadığını not edin; bağımlılık ilişkisi beyanın değerlendirilmesini etkiler.
- Sağlık kayıtlarını olay tarihleriyle eşleştirin; tedavi başvurusunun zamanlaması örüntüyü destekleyen bağımsız bir veridir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Boyutunu Atlamayın
6331 sayılı Kanun işverene çalışanın sağlığını koruma yönünde kapsamlı yükümlülükler yükler. Psikososyal risklere ilişkin bir bildirim yapılmış ve gereği yerine getirilmemişse, bu durum yalnızca tazminat talebinin değil, işverenin özen yükümlülüğünü ihlal ettiği iddiasının da dayanağı olur. Bildirimin yazılı ve kayda geçmiş olması burada belirleyicidir.
Fesih Kararından Önce Yol Haritası
Haklı nedenle fesih ile önce şikâyet mekanizmalarını tüketme tercihi arasındaki seçim, elde bulunan delilin gücüne göre yapılmalıdır. 7036 sayılı Kanun uyarınca işçi–işveren alacaklarında arabuluculuk dava şartı olduğundan, süreç tasarımı bu aşama dikkate alınarak kurulmalı; arabuluculuk tutanağının içeriği de sonraki aşama için bir kayıt niteliği taşır.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her dosyanın kendi olgusal zemini farklıdır. Delilin niteliği, işyeri yapısı ve zamanlama sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.