Sistemli biçimde yıldırmaya maruz kalan çalışanın dosyası, klasik bir alacak dosyasından farklı yürür. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar çerçevesinde, mobbing iddiasında hem delil yapısı hem de dava öncesi arabuluculuk aşaması özel bir hazırlık gerektirir. Arabuluculuk çoğu talep bakımından dava şartıdır ve bu aşamanın nasıl geçildiği yargılamanın seyrini etkiler.
Hangi Talepler Arabuluculuk Şartına Tabi?
İşçi ve işveren arasındaki işçilik alacakları ile işe iade istemleri, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemleri bu şartın dışındadır. Mobbing iddiası çoğu zaman bu iki kümenin sınırında durur: haklı fesihten doğan alacaklar bir yana, psikolojik baskının doğurduğu sağlık zararı diğer yana düşebilir. Talebin nasıl kurulduğu, arabuluculuk gerekip gerekmediğini belirler.
Delili Arabuluculuk Öncesi Toplamak
Mobbing tek bir olayla değil, süreklilik ve sistematiklik ile ispatlanır. İşten ayrıldıktan sonra kurumsal e-posta ve sistem kayıtlarına erişim kapanacağından, delil derlemesi görüşme masasına oturmadan tamamlanmalıdır:
- Tarih sırasına dizilmiş yazışmalar ve görev değişikliği bildirimleri.
- Performans değerlendirmelerindeki ani ve açıklanmayan düşüşler.
- İzin, rapor ve sağlık kuruluşu kayıtları.
- Olayları doğrudan gören çalışma arkadaşlarının kimlik bilgileri.
- İşyeri içi şikâyet mekanizmasına yapılan başvurunun kaydı.
Yanlış Muhatap ve Yanlış Merci
Alt işveren ilişkisi bulunan işyerlerinde başvurunun yalnız birine yöneltilmesi, sonradan taraf teşkili sorunları doğurur. Aynı biçimde, iş sağlığı ve güvenliği ihlali içeren olaylarda idari kanal ile yargı kanalının karıştırılması sık görülür: denetim başvurusu yapılması dava süresini durdurmaz. Kamu görevlisi statüsündeki çalışanlar bakımından ise uyuşmazlık iş mahkemesinin değil idari yargının konusudur.
Son Tutanak Sonrasındaki Takvim
Anlaşmama ile sonuçlanan görüşmenin son tutanağı, dava için kısa bir takvim başlatır. Özellikle işe iade isteminde hem arabulucuya başvuru hem de dava açma için ayrı ve kısa süreler öngörülmüştür; birini tutturup diğerini kaçırmak sonucu değiştirmez. Son tutanağın eksik düzenlenmesi, örneğin tarafların ve talep kalemlerinin doğru yazılmaması, dava şartının yerine getirilmediği itirazına yol açar.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; iddianın kapsamı ve çalışma ilişkisinin türü izlenecek yolu değiştirebilir. Görüşme öncesinde talep kalemlerinizi ve delil listenizi bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.