İşe iade talebinde dosyanın esasına hiç girilmeden reddedilmesinin başlıca nedeni, arabuluculuk aşamasının ya hiç işletilmemesi ya da süre içinde tamamlanmamasıdır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların çizdiği çerçevede bu süreç, iki ayrı ve peş peşe işleyen takvimden oluşur.
Fesihten Davaya Uzanan Takvim
- Fesih bildiriminin tebliği: takvimin başladığı andır, tebliğ tarihi belgelenmelidir
- Arabulucuya başvuru: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen bir aylık süre içinde yapılır
- Arabuluculuk görüşmeleri: anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir
- Dava: son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen iki haftalık süre içinde iş mahkemesinde açılır
- Taraflar arasında geçerli bir tahkim şartı varsa bu süre içinde hakeme başvurulur
Kapsam Testi Baştan Yapılmalı
- İşyerinde çalıştırılan işçi sayısına ilişkin eşiğin sağlanıp sağlanmadığı
- İşçinin belirli bir kıdeme sahip olup olmadığı
- İş sözleşmesinin belirsiz süreli olup olmadığı
- İşveren vekili konumundaki kişilere ilişkin istisnanın uygulanıp uygulanmadığı
Bu testin sonucu olumsuzsa izlenecek yol işe iade değil, feshe bağlı alacak taleplerinin ileri sürülmesidir; bu talepler için de kural olarak arabuluculuk dava şartıdır.
Arabuluculuk Tutanağının İçeriği Neden Kritik
Son tutanak yalnızca sürenin başlangıcını göstermez; tarafların hangi taleplerle görüşmeye geldiğini de kayda geçirir. Tutanakta işe iade talebi açıkça yer almıyorsa, sonradan bu talebin süresinde ileri sürüldüğünün ispatı zorlaşır. Aynı biçimde tarafların kimliği ve işverenin doğru tüzel kişilik olarak gösterilmesi de sonradan taraf değişikliği tartışması doğurmamak için önemlidir.
Yanlış Mercie Başvurunun Tipik Hâlleri
Uygulamada en sık görülen hatalar, iş müfettişine yapılan şikayetin dava süresini durduracağı sanılması, arabuluculuk yerine doğrudan dava açılması ve sosyal güvenlik uyuşmazlıklarının idari itiraz yolu tüketilmeden mahkemeye taşınmasıdır. Her başvurunun kendi mercii ve kendi süresi vardır; biri diğerinin yerine geçmez.
Son Not
İş uyuşmazlıklarında süreler kısa ve kesindir. Buradaki anlatım genel bilgilendirme niteliğindedir; fesih tarihiniz ve işyeri koşullarınız üzerinden vakit kaybetmeden hukuki destek almanız yerinde olur.